درمان فیبروم رحم؛ از دارو تا جراحی

هر فیبروم رحمی نیاز به جراحی دارد یا می‌توان آن را بدون عمل درمان کرد؟ بسیاری از زنان پس از تشخیص فیبروم، با نگرانی درباره روش درمان و تأثیر آن بر باروری و سلامت خود مواجه می‌شوند و حقیقت این است که درمان فیبروم رحم به عوامل مختلفی مانند اندازه، تعداد، محل قرارگیری فیبروم و شدت علائم بستگی دارد، از دارودرمانی و روش‌ های کم‌ تهاجمی گرفته تا جراحی، گزینه‌ های متعددی برای کنترل و درمان این عارضه وجود دارد، اما کدام روش بیشترین اثربخشی را دارد و برای چه افرادی مناسب‌ تر است؟ در ادامه با مهم‌ ترین روش‌ های درمان فیبروم رحم آشنا خواهید شد.

اهمیت درمان فیبروم رحم

اهمیت درمان فیبروم رحم در جلوگیری از عوارضی است که به مرور زمان تشدید می‌شون و در صورت عدم درمان، فیبروم‌ رحم ممکن است رشد کرده و مشکلات جدی ایجاد کند، از جمله:

• خونریزی شدید و کم‌ خونی مزمن که باعث ضعف، سرگیجه و خستگی مداوم می‌شود.

• درد شدید و فشار روی اندام‌های مجاور که مشکلات گوارشی، ادراری و یبوست ایجاد می‌کند.

• ناباروری یا سقط مکرر که در زنان مایل به بارداری مشکل‌ ساز است.

• بزرگ شدن بیش از حد رحم که نیاز به جراحی گسترده‌تر، همچون هیسترکتومی، دارد.

عدم درمان به موقع گزینه‌ های درمانی را محدود کرده و نیاز به روش‌ های تهاجمی‌تر را افزایش می‌دهد.

درمان های خانگی فیبروم رحم

فیبروم‌ های رحم یا لیومیوم‌ ها، توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند و باعث مشکلاتی همچون خونریزی شدید قاعدگی، درد و فشار در ناحیه شکم می‌شوند و درمان‌ های خانگی به کاهش علائم فیبروم کمک کرده، اما جایگزین درمان‌ های پزشکی نیستند، در اینجا چند راهکار خانگی برای کمک به کنترل فیبروم‌ های رحم آورده شده است:

رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی مناسبی که باید در این دوران مصرف کرد عبارتند از:

• مصرف غذاهای غنی از فیبر از قبیل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات به تنظیم هورمون‌ ها و کاهش علائم کمک می‌کنند.

• کاهش مصرف گوشت قرمز و فرآورده‌ های حیوانی، چرا که موجب افزایش سطح استروژن و رشد فیبروم‌ها می‌شود.

• مصرف غذاهای ضد التهاب مانند ماهی‌ های چرب مثل سالمون، ساردین، زردچوبه، زنجبیل و چای سبز.

گیاهان دارویی

• مصرف روزانه چای سبز به کاهش اندازه و تعداد فیبروم‌ها کمک می‌کند.

• زردچوبه دارای خواص ضد التهابی و آنتی‌ اکسیدانی است که به کاهش علائم کمک می‌کند.

• زنجبیل کمک به کاهش التهاب و تسکین درد می‌کند.

مدیریت استرس

استرس تعادل هورمونی بدن را بر هم می‌زند و علائم فیبروم را تشدید می‌کند و روش‌ هایی مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق به کاهش استرس و بهبود وضعیت عمومی بدن کمک می‌کنند و در کاهش دردهای لگنی مؤثر هستند.

حفظ وزن سالم

فعالیت بدنی منظم به حفظ وزن سالم و کاهش سطح استروژن بدن کمک می‌کند و همچنین مصرف غذاهای سالم و کم چرب به کنترل وزن و کاهش علائم کمک می‌کند، ورزش‌ های سبک مانند پیاده‌روی، شنا و حرکات کششی به بهبود جریان خون، کاهش التهاب و کنترل وزن کمک می‌کنند، حفظ وزن متعادل نقش مهمی در کاهش شدت علائم فیبروم دارد.

مصرف مکمل‌ ها

مطالعات نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D با رشد فیبروم‌ ها مرتبط است، مصرف مکمل‌ های حاوی آهن برای کمک به جبران خونریزی شدید و سایر ویتامین‌ ها و مواد معدنی مفید توصیه می شوند.

استفاده از کمپرس گرم

قرار دادن کمپرس گرم روی ناحیه شکم و لگن به کاهش درد و گرفتگی عضلات کمک می‌کند و این روش ساده و خانگی در دوران دردهای قاعدگی ناشی از فیبروم بسیار مؤثر است و احساس آرامش ایجاد می‌کند.

نکات مهم:

درمان‌های خانگی تنها در تسکین علائم مؤثر باشند و جایگزین درمان‌های پزشکی نیستند، اگر علائم شما شدید است یا نگرانی‌ هایی دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

دارو درمانی برای از بین بردن فیبروم رحم

برخی از فیبروم‌ها بر سطح استرون تاثیر می‌گذارند، بنابراین برای افرادی که قصد بارداری دارند، درمان این نوع از فیبروم‌ها مهم است، مراقبت های قبل از بارداری شامل بررسی و در نظر داشتن فیبروم های رحمی هم می‌شود. وداروهایی که جهت درمان فیبروم توصیه می‌شود، شامل آنالوگ‌ های هورمون‌ های آزاد کننده گنادوتروپین، قرص‌ های ضد بارداری، پروژستین‌ها و آندروژن‌ های هستند.

• آنالوگ‌ های GnRH همچون لوپرولاید، گوسرلین با کاهش سطح استروژن، فیبروم را کوچک می‌کنند اما پس از قطع مصرف، احتمال بازگشت رشد وجود دارد.

• آنتاگونیست‌های گیرنده پروژسترون مانند اولیپریستال استات اندازه فیبروم را کاهش می‌دهند و خونریزی را کنترل می‌کنند اما معمولا درمان موقت هستند.

• مهارکننده‌ های آروماتاز مانند لتروزول موجب کاهش تولید استروژن و مهار رشد فیبروم می‌شوند.

• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و قرص‌ های ضدبارداری هورمونی برای کنترل خونریزی و درد، اما تأثیر مستقیمی بر کوچک شدن فیبروم ندارند.

همه این موارد باید با متخصص زنان و زایمان که تحت نظر او هستید بررسی شده و در صورت لزوم برای مداوا اقدامات لازم صورت بگیرد.

درمان جراحی برای از بین بردن فیبروم رحم

در مواردی که فیبروم منجر به بروز علائم شدید شود درمان جراحی توصیه می‌شود و برای افرادی که تمایل به بارداری در آینده دارند و یا بیمارانی که تحت درمان ناباروری هستند، جراحی فیبروم رحم باید با در نظر داشتن ملاحظات لازم انتخاب شود.

در اغلب موارد اندازه‌ و محل قرار گرفتن فیبروم نوع روش جراحی را تعیین می‌نماید، انواع روش‌ های جراحی جهت درمان فیبروم رحم عبارتند از:

آیا فیبروم های رحمی خطرناک هستند؟

میومکتومی

میومکتومی تنها گزینه‌ی جراحی جهت درمان فیبروم رحم در خانم‌هایی است که تمایل به بارداری در آینده را دارند و در روش میومکتومی فیبروم توسط روش جراحی برداشته می‌شود، میومکتومی نیز با توجه به اندازه و محل قرار گرفتن فیبروم به روش‌ های مختلفی از قبیل میومکتومی شکمی، میومکتومی لاپاراسکوپی، میومکتومی هیستروسکوپی انجام می‌شود.

هیسترکتومی

در این روش کل رحم برداشته می‌شود و دیگر امکان بارداری وجود ندارد، این جراحی برای موارد شدید، فیبروم‌ های متعدد یا زمانی که سایر روش‌ها مؤثر نبوده‌اند انجام می‌شود، هیسترکتومی یک درمان قطعی برای فیبروم محسوب می‌شود.

جراحی لاپاراسکوپی

یک روش کم‌ تهاجمی است که با برش‌ های کوچک و دوربین مخصوص انجام می‌شود، در لاپاراسکوپی فیبروم‌ ها با دقت بالا خارج می‌شوند و بیمار درد کمتر و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد و این روش در فیبروم‌ های متوسط بسیار کاربردی است.

جراحی هیستروسکوپی

این روش از طریق واژن و دهانه رحم انجام می‌شود و نیازی به برش شکمی ندارد و بیشتر برای فیبروم‌ هایی که داخل حفره رحم قرار دارند استفاده می‌شود، مزیت هیستروسکوپی بهبودی سریع و عدم ایجاد زخم خارجی است.

درمان قطعی فیبروم چیست؟

درمان قطعی فیبروم رحم به طور کلی هیسترکتومی یا برداشتن کامل رحم است، زیرا با این روش، فیبروم به‌ طور دائمی از بین می‌رود و احتمال بازگشت آن وجود ندارد، این روش در موارد شدید، فیبروم‌ های بزرگ یا خونریزی‌ های غیرقابل‌کنترل توصیه می‌شود، به‌ ویژه در زنانی که قصد بارداری ندارند.

گزینه‌ های دیگر مانند میومکتومی نیز برای زنانی که مایل به حفظ باروری هستند، انجام می‌شود، اما احتمال عود فیبروم وجود دارد و روش‌های کم‌تهاجمی از قبیل آمبولیزاسیون شریان رحمی و سونوگرافی متمرکز نیز فیبروم را کوچک می‌کنند، اما درمان قطعی محسوب نمی‌شوند.

احتمال عود فیبروم پس از درمان

حدود 30 درصد از بیماران در طی مدت 10 سال پس از جراحی دچار عود فیبروم می‌شود و احتمال عود فیبروم در افرادی که دارای فیبروم‌ های متعدد هستند در مقایسه با افرادی که فقط یک فیبروم دارند بیشتر است.

در روش‌هایی مانند میومکتومی که فقط فیبروم‌ها برداشته می‌شوند و رحم حفظ می‌شود، امکان رشد مجدد فیبروم‌ها وجود دارد و در برخی موارد طی چند سال عود مشاهده می‌شود، این احتمال در زنانی که سن پایین‌تر دارند یا زمینه هورمونی فعال‌تری دارند بیشتر است، اما در روش هیسترکتومی (برداشتن رحم)، فیبروم به‌ طور کامل از بین می‌رود و دیگر عود نمی‌کند.

نکات مراقبتی بعد از درمان فیبروم رحم

مراقبت‌های بعد از درمان فیبروم رحم بسیار مهم هستند تا بهبودی سریع‌تر و کامل‌تری داشته باشید و از عود مجدد فیبروم‌ها جلوگیری شود، بسته به نوع درمانی که برای فیبروم‌ های رحم انجام شده است، نکات مراقبتی خاصی وجود دارد که در اینجا به برخی از نکات عمومی مراقبتی بعد از درمان فیبروم رحم اشاره می‌کنیم:

• طبق برنامه‌ های تعیین شده توسط پزشک، برای پیگیری وضعیت سلامتی و ارزیابی نتایج درمان به پزشک مراجعه کنید.

• در صورت نیاز، آزمایش‌ های خون و تصویربرداری‌ های پزشکی انجام دهید تا از وضعیت بهبودی اطمینان حاصل کنید.

• به بدن خود فرصت دهید تا از جراحی یا درمان بهبود یابد.

• از فعالیت‌ های سنگین و ورزش‌ های شدید خودداری کنید و به تدریج فعالیت‌ های روزمره خود را افزایش دهید.

• طبق دستور پزشک از داروهای ضد درد استفاده کنید.

• استفاده از کیسه گرم بر روی ناحیه شکم به کاهش درد کمک می‌کند.

• مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌ های کم چرب نیز توصیه می‌شود.

• تا زمانی که بدن بهبود یابد، از غذاهای سنگین و چرب پرهیز کنید.

• هیدراتاسیون مناسب به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند.

• محل جراحی را تمیز و خشک نگه دارید و طبق دستور پزشک از بانداژ یا پانسمان استفاده کنید.

• تا زمانی که پزشک اجازه دهد، از فعالیت‌ های جنسی خودداری کنید.

• داروهای تجویز شده توسط پزشک را به موقع و طبق دستور مصرف کنید.

• در صورت بروز علائم غیر عادی مانند خونریزی شدید، درد شدید، تب یا علائم عفونت با پزشک خود تماس بگیرید.

سوالات متداول

در نهایت…

درمان فیبروم رحم با توجه به نوع و شدت علائم و وضعیت سلامتی بیمار متفاوت است و این درمان‌ها شامل جراحی، دارودرمانی و روش‌ های غیرجراحی همچون آمبولیزاسیون شریان رحمی هستند، پیگیری منظم پزشکی، رعایت نکات مراقبتی پس از درمان، تغذیه سالم و کنترل استرس نقش مهمی در بهبودی و جلوگیری از عود مجدد فیبروم‌ها دارد و همواره با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین روش درمان و مراقبت را انتخاب کنید.