درمان فیبروم رحم

درمان فیبروم رحم به روش‌های مختلفی از قبیل دارودرمانی تا جراحی انجام می‌شود. برخی از این توده‌های غیرسرطانی بدون علامت بوده و برخی دیگر باعث درد و خونریزی شدید می‌شوند. گزینه‌های درمانی شامل داروهای هورمونی، آمبولیزاسیون شریان رحمی، میومکتومی و هیسترکتومی است. انتخاب روش مناسب به اندازه فیبروم و شرایط بیمار بستگی دارد. آیا همه فیبروم‌ها نیاز به درمان دارند؟ چه زمانی جراحی بهترین گزینه است؟

اهمیت درمان فیبروم رحم

اهمیت درمان فیبروم رحم در جلوگیری از عوارضی است که می‌توانند به مرور زمان تشدید شوند. در صورت عدم درمان، فیبروم‌ رحم ممکن است رشد کرده و مشکلات جدی ایجاد کند، از جمله:

• خونریزی شدید و کم‌خونی مزمن که باعث ضعف، سرگیجه و خستگی مداوم می‌شود.

• درد شدید و فشار روی اندام‌های مجاور که مشکلات گوارشی، ادراری و یبوست ایجاد می‌کند.

• ناباروری یا سقط مکرر که در زنان مایل به بارداری مشکل‌ساز است.

• بزرگ شدن بیش از حد رحم که نیاز به جراحی گسترده‌تر، همچون هیسترکتومی، دارد.

عدم درمان به موقع می‌تواند گزینه‌های درمانی را محدود کرده و نیاز به روش‌های تهاجمی‌تر را افزایش دهد.

درمان های خانگی فیبروم رحم

فیبروم‌های رحم یا لیومیوم‌ها، توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند و باعث مشکلاتی همچون خونریزی شدید قاعدگی، درد و فشار در ناحیه شکم می‌شوند. درمان‌های خانگی به کاهش علائم فیبروم کمک کرده، اما جایگزین درمان‌های پزشکی نیستند. در اینجا چند راهکار خانگی برای کمک به مدیریت فیبروم‌های رحم آورده شده است:

رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی مناسبی که باید در این دوران مصرف کرد عبارتند از:

• مصرف غذاهای غنی از فیبر از قبیل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات می‌توانند به تنظیم هورمون‌ها و کاهش علائم کمک کنند.

کاهش مصرف گوشت قرمز و فرآورده‌های حیوانی، چرا که موجب افزایش سطح استروژن و رشد فیبروم‌ها می‌شود.

مصرف غذاهای ضد التهاب مانند ماهی‌های چرب مثل سالمون، ساردین، زردچوبه، زنجبیل و چای سبز.

گیاهان دارویی

• مصرف روزانه چای سبز می‌تواند به کاهش اندازه و تعداد فیبروم‌ها کمک کند.

• زردچوبه دارای خواص ضد التهابی و آنتی‌اکسیدانی است که به کاهش علائم کمک می‌کند.

• زنجبیل کمک به کاهش التهاب و تسکین درد می‌کند.

مدیریت استرس

تمرینات یوگا و مدیتیشن به کاهش استرس و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کنند. همچنین نفس عمیق و تکنیک‌های آرامش‌بخش به کاهش استرس و فشارهای روحی کمک می‌کند.

حفظ وزن سالم

فعالیت بدنی منظم به حفظ وزن سالم و کاهش سطح استروژن بدن کمک می‌کند. همچنین مصرف غذاهای سالم و کم چرب به کنترل وزن و کاهش علائم کمک می‌کند.

مصرف مکمل‌ها

مطالعات نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D با رشد فیبروم‌ها مرتبط باشد. مصرف مکمل‌های حاوی آهن برای کمک به جبران خونریزی شدید و سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی مفید توصیه می شوند.

مصرف آب زیاد

نوشیدن آب کافی به بهبود عملکرد بدن و کاهش علائم کمک می‌کند.

استفاده از کیسه گرم یا سرد

استفاده از کیسه گرم بر روی ناحیه شکم به تسکین درد و ناراحتی و همچنین کیسه سرد به کاهش تورم و التهاب کمک می‌کند.

نکات مهم:

درمان‌های خانگی تنها در تسکین علائم مؤثر باشند و جایگزین درمان‌های پزشکی نیستند. اگر علائم شما شدید است یا نگرانی‌هایی دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

دارو درمانی برای از بین بردن فیبروم رحم

برخی از فیبروم‌ها بر سطح استرون تاثیر می‌گذارند. بنابراین برای افرادی که قصد بارداری دارند، درمان این نوع از فیبروم‌ها مهم است. مراقبت های قبل از بارداری شامل بررسی و در نظر داشتن فیبروم های رحمی هم می‌شود. داروهایی که جهت درمان فیبروم توصیه می‌شود، شامل آنالوگ‌های هورمون‌های آزاد کننده گنادوتروپین، قرص‌های ضد بارداری، پروژستین‌ها و آندروژن‌های می‌باشند.

• آنالوگ‌های GnRH همچون لوپرولاید، گوسرلین با کاهش سطح استروژن، فیبروم را کوچک می‌کنند اما پس از قطع مصرف، احتمال بازگشت رشد وجود دارد.

آنتاگونیست‌های گیرنده پروژسترون مانند اولیپریستال استات اندازه فیبروم را کاهش می‌دهند و خونریزی را کنترل می‌کنند اما معمولا درمان موقت هستند.

• مهارکننده‌های آروماتاز مانند لتروزول موجب کاهش تولید استروژن و مهار رشد فیبروم می‌شوند.

• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) و قرص‌های ضدبارداری هورمونی برای کنترل خونریزی و درد، اما تأثیر مستقیمی بر کوچک شدن فیبروم ندارند.

عوارض جانبی داروها

مصرف داروها ممکن است با عوارض جانبی همراه باشد که برای برخی بیماران ناخوشایند است، این عوارض عبارتند از:

• گرگرفتگی
• خشکی واژن
• تغییرات رفتاری
• پوکی استخوان
• حساسیت در سینه
• لخته شدن خون
• نفخ
• رشد موهای ناخواسته

همه این موارد باید با متخصص زنان و زایمان که تحت نظر او هستید بررسی شده و در صورت لزوم برای مداوا اقدامات لازم صورت بگیرد.

درمان جراحی برای از بین بردن فیبروم رحم

در مواردی که فیبروم منجر به بروز علائم شدید شود درمان جراحی توصیه می‌شود. برای افرادی که تمایل به بارداری در آینده دارند و یا بیمارانی که تحت درمان ناباروری هستند، جراحی فیبروم رحم باید با در نظر داشتن ملاحظات لازم انتخاب شود.

در اغلب موارد اندازه‌ و محل قرار گرفتن فیبروم نوع روش جراحی را تعیین می‌نماید. انواع روش‌های جراحی جهت درمان فیبروم رحم عبارتند از:

آیا فیبروم های رحمی خطرناک هستند؟

میومکتومی

میومکتومی تنها گزینه‌ی جراحی جهت درمان فیبروم رحم در خانم‌هایی است که تمایل به بارداری در آینده را دارند. در روش میومکتومی فیبروم توسط روش جراحی برداشته می‌شود. میومکتومی نیز با توجه به اندازه و محل قرار گرفتن فیبروم به روش‌های مختلفی ممکن است انجام شود:

میومکتومی شکمی

در این روش برشی در دیواره‌ی شکم ایجاد می‌شود. جهت درمان فیبروم‌هایی که در سطح بیرونی رحم و اندام‌های اطراف آن قرار گرفته است میومکتومی شکمی بهترین گزینه است. بیماران پس از پایان جراحی به ۲۴ تا ۷۲ ساعت بستری در بیمارستان نیاز دارد و دوران نقاهت آن حدود ۶ هفته است.

میومکتومی لاپاراسکوپی

در این روش برش کوچکی در نزدیک ناف ایجاد می‌شود و یک لاپاراسکوپ به داخل شکم فرستاده می‌شود تا موقعیت و اندازه‌ی فیبروم را ارزیابی نماید، سپس برش‌های دیگری در اندازه‌ی ۵ تا ۱۰ میلی متر ایجاد می‌شود که از طریق آن ابزار جراحی به داخل شکم فرستاده می‌شوند تا فیبروم‌ها را خارج نمایند. جراحی میومکتومی لاپاراسکوپی جراحی کم تهاجمی است و اکثر بیماران چند ساعت پس از اتمام جراحی می‌توانند به منزل بازگردند. دوران نقاهت پس از این جراحی ۲ تا ۷ روز است.

میومکتومی هیستروسکوپی

در این روش دوربین جراحی تحت عنوان هیستروسکوپ از طریق دهانه‌ی رحم وارد می‌شود، سپس ابزار جراحی از طریق کانال هیستروسکوپ وارد شده و فیبروم‌های زیر مخاطی خارج می‌شوند. میومکتومی هیستروسکوپی نیز یکی از جراحی‌های کم تهاجم است و بیماران در همان روز جراحی به منزل بازمی‌گردند و چند روز پس از جراحی می‌توانند فعالیت‌های روزمره‌ی خود را از سر بگیرند.

خانم‌هایی که دیگر قصد بچه دارد شدن ندارند می‌توانند از روش‌های دیگری جهت درمان فیبروم رحم استفاده نمایند که عبارتند از:

میولیز

یکی از روش‌های جراحی لاپاراسکوپی است که در طی آن فیبروم‌ها از طریق انرژی گرمایی به واسطه‌ی سوزن و یا لیزر سوزانده خواهند شد.

آمبولیزاسیون شریان رحمی

در این روش ذرات کوچکی به رگ‌های خونی رحم تزریق می‌شود. این ذرات منجر به مسدود شدن رگ‌های خونی کوچکی که تغذیه فیبروم‌ها را بر عهده دارند می‌شود و خون رسانی به فیبروم‌ها مختل می‌شود، در نتیجه فیبروم‌ها به مرور تحلیل می‌روند. با استفاده از این روش حجم فیبروم ۴۰ تا ۵۰ درصد کاهش می‌یابد و علائم در اکثر بیماران بهبود می‌یابد. این روش به خانم‌هایی که تمایل به بارداری در آینده را دارند توصیه نمی‌شود.

هیسترکتومی

۵۰ درصد از تمام جراحی‌های هیسترکتومی جهت درمان فیبروم‌ها انجام می‌شود. هیسترکتومی یک روش جراحی جهت خارج کردن رحم است.

سه روش جهت هیسترکتومی وجود دارد:

• هیسترکتومی از طریق شکم
• هیسترکتومی واژینال
• و هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی

زمان بهبودی پس از جراحی هیسترکتومی با توجه با انتخاب روش جراحی بین ۲ تا ۶ هفته است. با توجه به اینکه هیسترکتومی یک جراحی پیچیده است که با عوارض جنسی و روانی همراه خواهد بود پیش از انجام آن با پزشک خود در مورد سایر روش‌های درمان به صورت کامل صحبت نمائید.

چه زمانی جراحی بهترین گزینه برای درمان فیبروم رحم است؟

درمورد جراحی فیبروم ها قبل از بارداری ذکر این نکته ضروری است که:

• تنها فیبروم‌هایی باید جراحی شود که آسیبی به بدن بیمار وارد نمی کند و در بارداری اختلالی ایجاد نمی شود.

• معمولا فیبروم های بالای ۵ سانتی متر داخل جداره رحم و یا فیبروم های زیر مخاطی که در داخل حفره اندومتر برجسته شده اند.

• فیبروم هایی که مانع لانه گزینی جنین و موجب زایمان زودرس و سقط می‌شوند.

جراحی فیبروم‌ها یا به روش هیستروسکوپی یا لاپاراسکوپی یا جراحی باز انجام می‌شود. اما انتخاب نوع جراحی کاملا وابسته به سایز و محل فیبروم است. همچنین پزشک با توجه به میزان مهارتش در هر یک از روش های جراحی که ذکر شد می‌تواند با ایجاد کمترین میزان خونریزی و چسبندگی یک جراحی مفید انجام دهد.

درمان قطعی فیبروم چیست؟

درمان قطعی فیبروم رحم به طور کلی هیسترکتومی یا برداشتن کامل رحم است، زیرا با این روش، فیبروم به‌ طور دائمی از بین می‌رود و احتمال بازگشت آن وجود ندارد. این روش در موارد شدید، فیبروم‌های بزرگ یا خونریزی‌های غیرقابل‌کنترل توصیه می‌شود، به‌ویژه در زنانی که قصد بارداری ندارند.

گزینه‌های دیگر مانند میومکتومی نیز ممکن است برای زنانی که مایل به حفظ باروری هستند، انجام شود، اما احتمال عود فیبروم وجود دارد. روش‌های کم‌تهاجمی از قبیل آمبولیزاسیون شریان رحمی و سونوگرافی متمرکز نیز می‌توانند فیبروم را کوچک کنند، اما درمان قطعی محسوب نمی‌شوند.

احتمال عود فیبروم پس از درمان

حدود ۳۰ درصد از بیماران در طی مدت ۱۰ سال پس از جراحی دچار عود فیبروم می‌شود. احتمال عود فیبروم در افرادی که دارای فیبروم‌های متعدد هستند در مقایسه با افرادی که فقط یک فیبروم دارند بیشتر است.

نکات مراقبتی بعد از درمان فیبروم رحم

مراقبت‌های بعد از درمان فیبروم رحم بسیار مهم هستند تا بهبودی سریع‌تر و کامل‌تری داشته باشید و از عود مجدد فیبروم‌ها جلوگیری شود. بسته به نوع درمانی که برای فیبروم‌های رحم انجام شده است، نکات مراقبتی خاصی وجود دارد. در اینجا به برخی از نکات عمومی مراقبتی بعد از درمان فیبروم رحم اشاره می‌کنیم:

• طبق برنامه‌های تعیین شده توسط پزشک، برای پیگیری وضعیت سلامتی و ارزیابی نتایج درمان به پزشک مراجعه کنید.

• در صورت نیاز، آزمایش‌های خون و تصویربرداری‌های پزشکی انجام دهید تا از وضعیت بهبودی اطمینان حاصل کنید.

• به بدن خود فرصت دهید تا از جراحی یا درمان بهبود یابد.

• از فعالیت‌های سنگین و ورزش‌های شدید خودداری کنید و به تدریج فعالیت‌های روزمره خود را افزایش دهید.

• طبق دستور پزشک از داروهای ضد درد استفاده کنید.

• استفاده از کیسه گرم بر روی ناحیه شکم به کاهش درد کمک می‌کند.

• مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌های کم چرب نیز توصیه می‌شود.

• تا زمانی که بدن بهبود یابد، از غذاهای سنگین و چرب پرهیز کنید.

• هیدراتاسیون مناسب به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند.

• محل جراحی را تمیز و خشک نگه دارید و طبق دستور پزشک از بانداژ یا پانسمان استفاده کنید.

• تا زمانی که پزشک اجازه دهد، از فعالیت‌های جنسی خودداری کنید.

• داروهای تجویز شده توسط پزشک را به موقع و طبق دستور مصرف کنید.

• در صورت بروز علائم غیر عادی مانند خونریزی شدید، درد شدید، تب یا علائم عفونت با پزشک خود تماس بگیرید.

سوالات متداول

در نهایت…

درمان فیبروم رحم با توجه به نوع و شدت علائم و وضعیت سلامتی بیمار متفاوت است. این درمان‌ها شامل جراحی، دارودرمانی و روش‌های غیرجراحی همچون آمبولیزاسیون شریان رحمی هستند. پیگیری منظم پزشکی، رعایت نکات مراقبتی پس از درمان، تغذیه سالم و مدیریت استرس نقش مهمی در بهبودی و جلوگیری از عود مجدد فیبروم‌ها دارد. همواره با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین روش درمان و مراقبت را انتخاب کنید.