هیستروسکوپی رحم روشی تشخیصی و گاه درمانی است که امکان مشاهده مستقیم داخل حفره رحم را فراهم میکند، این روش با استفاده از ابزاری ظریف و مجهز به دوربین به نام هیستروسکوپ که از طریق دهانه رحم وارد رحم میشود، انجام میگیرد، با این ابزار، پزشک نمای دقیقی از دیواره های داخلی رحم، دهانه لوله های فالوپ و وضعیت کلی رحم به دست میآورد.
این روش چگونه به تشخیص و درمان مشکلاتی مانند خونریزی های غیرطبیعی، فیبروم ها، پولیپ ها یا حتی ارزیابی علل ناباروری کمک میکند؟ در ادامه به جزئیات این روش میپردازیم.
علت انجام هیستروسکوپی رحم
هیستروسکوپی رحم به دلایل مختلفی انجام میشود که به پزشک کمک میکند تا مشکلات داخل رحم را تشخیص داده و در برخی موارد آنها را برطرف کند، این روش به ویژه در مواردی که روش های تشخیصی دیگر نتوانستهاند علت دقیق مشکل را مشخص کنند، بسیار کاربردی است، در ادامه به علل رایج انجام این روش اشاره میشود:
بررسی خونریزی غیرطبیعی رحم
خونریزی های نامنظم، شدید یا لکه بینی بین پریودها نشانه هایی از مشکلات مختلف در رحم است و هیستروسکوپی به پزشک این امکان را میدهد که مستقیما داخل رحم را ببیند و علت این خونریزی ها مانند وجود پولیپ، فیبروم یا ضخیم شدن غیرطبیعی پوشش داخلی رحم را تشخیص دهد.
تشخیص و درمان فیبروم ها و پولیپ های رحمی
فیبروم ها و پولیپ های رحمی تودههای خوش خیمی هستند که باعث خونریزی شدید، درد و مشکلات باروری میشوند، هیستروسکوپی امکان مشاهده دقیق محل و اندازه این تودهها را فراهم کرده و در بسیاری از موارد، امکان برداشتن آنها را در همان جلسه جراحی فراهم میسازد.
ارزیابی علل ناباروری یا سقط مکرر
ناهنجاری های ساختاری در رحم مانند چسبندگی های داخل رحمی، دیواره های رحمی یا شکل غیرطبیعی رحم در بارداری و حفظ آن اختلال ایجاد میکنند و هیستروسکوپی به شناسایی این مشکلات کمک کرده و راه را برای درمان آنها هموار میکند.
بررسی ضخیم شدن غیرطبیعی آندومتر
این وضعیت که بیشتر در زنان یائسه دیده میشود، نشانهای از تغییرات پیش سرطانی در پوشش رحم است، هیستروسکوپی به پزشک اجازه میدهد تا بافت آندومتر را به دقت بررسی کرده و در صورت نیاز، نمونه برداری انجام دهد تا احتمال سرطان رحم رد شود.
یافتن و برداشتن دستگاه IUD
گاهی اوقات ممکن است IUD از محل اولیه خود جابجا شده و در داخل حفره رحم یا حتی دیواره رحم قرار گیرد، هیستروسکوپی روشی دقیق برای یافتن و برداشتن این دستگاه است، به خصوص اگر دسترسی به آن از طریق روش های معمول دشوار باشد.
بررسی چسبندگی های داخل رحمی
این چسبندگی ها که پس از جراحی های قبلی رحم مانند کورتاژ ایجاد میشوند، میتوانند باعث اختلال در قاعدگی و مشکلات باروری گردند و هیستروسکوپی بهترین روش برای تشخیص و همچنین جدا کردن این چسبندگیها است.
جهت رزرو وقت مشاوره و ویزیت با دکتر ندا حاجیها، همین حالا اقدام کنید.
چه افرادی نمیتوانند هیستروسکوپی رحم را انجام دهند؟
با اینکه هیستروسکوپی رحم یکی از روش های کم تهاجم جهت تشخیص و درمان بیماری های ناحیه تناسلی است اما برای برخی از افراد مناسب نیست مانند:
⚠️ خانمهای باردار
⚠️ افرادی که دچار بیماریهای التهابی لگن هستند.
⚠️ خانمهایی که دچار التهاب دهانه رحم هستند.
⚠️ افرادی که دچار تورم مثانه هستند.
آمادگی های پیش از انجام هیستروسکوپی رحم
برای اطمینان از موفقیت آمیز بودن عمل هیستروسکوپی رحم و به حداقل رساندن خطرات احتمالی، رعایت برخی آمادگی های پیش از عمل ضروری است، این آمادگیها به پزشک و بیمار کمک میکنند تا روند جراحی و بهبودی پس از آن تا حد امکان هموار باشد.
❇️ ابتدا یک معاینهی فیزیکی انجام میشود تا سلامت شما مورد بررسی قرار بگیرد.
❇️ ممکن است آزمایش خون و یا سایر آزمایش ها تجویز شود.
❇️ در صورتی که لازم باشد تحت بیهوشی قرار بگیرید لازم است ناشتا باشید.
❇️ اگر به بارداری شک دارید، پیش از انجام عمل باید یک تست بارداری بدهید.
❇️ تمام داروها و مکمل های دارویی که مصرف میکنید را به پزشک اطلاع دهید.
❇️ اگه دچار اختلال خونریزی هستید و یا داروهای رقیق کننده خون مصرف مینمائید به پزشک اطلاع دهید.
❇️ زمان عمل را به گونهای تنظیم نمائید که پس از خونریزی دورهی قاعدگی و پیش از تخمک گذاری باشد، در این دورهی زمانی پزشک میتواند دید دقیقتری نسبت به رحم داشته باشد.
❇️ لباس هایی بپوشید که به راحتی بتوانید آنها را دربیاورید.
❇️ پیش از شروع هیستروسکوپی مثانهی خود را به طور کامل تخلیه کنید.
نحوه انجام هیستروسکوپی رحم
هیستروسکوپی رحم به طور معمول در مطب و به عنوان یک عمل سرپایی انجام شود و یا اینکه احتیاج به بستری شدن در بیمارستان و حضور در اتاق عمل داشته باشد، با توجه به وضعیت سلامت شما و دلیل انجام هیستروسکوپی یکی از این موارد به شما پیشنهاد میشود.
بیهوشی
در ابتدا، بیمار روی تخت معاینه قرار میگیرد و بسته به شدت عمل و آستانه تحمل درد بیمار، از بیحسی موضعی مانند تزریق داروی بیحسی به دهانه رحم، آرامبخش وریدی یا بیهوشی عمومی استفاده میشود و در اغلب موارد هیستروسکوپی تشخیصی، نیازی به بیهوشی عمیق نیست و تنها با بیحسی موضعی یا آرامبخش قابل انجام است.
قرار دادن اسپکولوم
مانند معاینه لگن، یک اسپکولوم در واژن قرار داده میشود تا دهانه رحم قابل مشاهده و دسترسی باشد و سپس، دهانه رحم با استفاده از محلول های خاص یا ابزارهای ظریف اتساع داده میشود تا هیستروسکوپ بتواند به راحتی از آن عبور کند، این مرحله کمی احساس فشار یا درد خفیف ایجاد میکند.
وارد کردن هیستروسکوپ
هیستروسکوپ که یک لوله باریک و انعطافپذیر است و مجهز به دوربین و منبع نور است، از طریق دهانه رحم وارد حفره رحم میشود و برای باز نگه داشتن فضای رحم و ایجاد دید بهتر، مایعی مانند محلول سالین استریل یا گازی مانند دیاکسید کربن به آرامی به داخل رحم تزریق میشود، این کار باعث میشود دیواره های رحم از هم باز شده و تصاویر واضحی به مانیتور منتقل میشود.
معاینه و نمونه برداری
پزشک با مشاهده تصاویر روی مانیتور، تمام بخش های حفره رحم، از جمله دیوارهها، کف رحم و محل ورود لوله های فالوپ را به دقت بررسی میکند، در صورتی که ضایعه مشکوکی مانند پولیپ، فیبروم یا ناحیهای با تغییرات بافتی غیرطبیعی مشاهده شود، ابزارهای جراحی ظریفی از طریق کانال هیستروسکوپ وارد شده و نمونه برداری انجام میشود یا ضایعه برداشته میشود.
اتمام عمل
پس از اتمام بررسی ها و انجام اقدامات لازم، هیستروسکوپ خارج میشود و در ساعات اولیه پس از عمل، احساس گرفتگی خفیف در ناحیه زیر شکم، درد یا لکهبینی دارید که معمولا با مسکن های ساده قابل کنترل است و اکثر بیماران میتوانند در همان روز به فعالیت های عادی خود بازگردند.
بیشتر بخوانید: آندومتریوز چیست؟
نکات مراقبتی بعد از هیستروسکوپی رحم
دورهی نقاهت و بهبودی در افراد مختلف متفاوت است و به مدت یک الی دو روز دردهای خفیف و یا خونریزی دارید:
👈🏻 جهت کنترل درد از مسکن و برای کنترل خونریزی از پدهای بهداشتی استفاده نمائید.
👈🏻 به مدت دو هفته از رابطهی جنسی خودداری نمائید.
👈🏻استفاده از تامپون تا زمان بهبود کامل ممنوع است.
👈🏻 پس از هیستروسکوپی میتوانید رژیم غذایی معمولی خود را ادامه دهید مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
خطرات انجام هیستروسکوپی رحم
- عفونت
- خون ریزی
- بیماریهای التهابی لگن
- پارگی رحم و یا آسیب به دهانه رحم (یکی از عوارض نادر اما جدی است.)
- عوارض باقی مانده حاصل از گاز و یا مایعی که برای هیستروسکوپی استفاده شده است.
- دردهای عضلانی خفیف
چه زمانی برای انجام هیستروسکوپی مناسب است؟
بهترین زمان برای انجام هیستروسکوپی رحم اوایل چرخه قاعدگی، یعنی روزهای 5 تا 10 پس از شروع آخرین قاعدگی است و در این دوره، پوشش داخلی رحم هنوز ضخیم نشده و نازک ترین حالت خود را دارد، این امر به بهترین متخصص زنان اجازه میدهد تا دید واضحتری از حفره رحم داشته باشد و بتواند ناهنجاری هایی مانند پولیپ ها، فیبروم های زیرمخاطی یا سپتوم رحم را به راحتی تشخیص دهد.
اگرچه این زمان بندی ایدهآل است، اما در شرایط خاص، هیستروسکوپی در زمان های دیگری از چرخه قاعدگی نیز انجام میشود:
- در مواقع اورژانسی که خونریزی شدید است، زمان انجام هیستروسکوپی بر اساس ضرورت بالینی تعیین میشود.
- برای زنانی که یائسه شدهاند و قاعدگی ندارند، هیستروسکوپی در هر زمانی قابل انجام است، به خصوص اگر علائمی مانند خونریزی یا ضخیم شدن غیرطبیعی آندومتر وجود داشته باشد.
- در مواردی که نیاز به برداشتن پولیپ یا فیبروم است، زمان انجام عمل با انعطاف پذیری بیشتری تعیین میشود.
سوالات متداول هیستروسکوپی
اکثر بیماران درد کمی را در هنگام هیستروسکوپی احساس می کنند، برای کاهش درد و ناراحتی پزشک متخصص تسکین دهنده درد تجویز می کند.
بیشتر مراکز پزشکی به صورت سرپایی هیستروسکوپی را انجام میدهند، به این معنی که شما بلافاصله پس از عمل به خانه بازمیگردید، با این حال، در موارد خاصی نیاز به بستری شدن و یا مراقبت بیشتر است.
در نهایت…
هیستروسکوپی رحم یک روش موثر در تشخیص و درمان مشکلات رحم و لوله های تناسلی است، این روش با استفاده از دستگاه هیستروسکوپ، امکان مشاهده مستقیم داخل رحم را فراهم میکند و با انجام هیستروسکوپی، میتوان بیماری هایی مانند فیبروم رحم، پولیپ رحم و عفونت ها را تشخیص داده و درمان مناسب را انجام داد.
این روش اغلب با درد و ناراحتی کمتری همراه است و بیماران بلافاصله پس از عمل به خانه بازمیگردند، هرچند که عوارضی نظیر خونریزی و عفونت رخ میدهد، اما این موارد بسیار نادر هستند و هیستروسکوپی به عنوان روشی امن و موثر در تشخیص و درمان مشکلات رحمی، توصیه میشود.