هیسترکتومی چیست؟ به چه علت انجام می شود؟

هیسترکتومی یا برداشتن رحم، یکی از رایج‌ ترین جراحی‌ های زنان است که برای درمان بیماری‌ های مختلفی چون فیبروم، اندومتریوز، افتادگی رحم و سرطان‌ های رحم انجام می‌شود، اما آیا با تمام روش‌ های انجام آن آشنا هستید؟ روش‌ های مختلفی برای هیسترکتومی وجود دارد، از جراحی باز سنتی گرفته تا روش‌ های کم‌تهاجمی لاپاراسکوپی و واژینال و هر کدام از این روش‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند، به خصوص در زمینه دوره نقاهت، میزان درد و به جا ماندن اسکار، آیا این جراحی بر تعادل هورمونی تأثیر می‌گذارد؟ چه جایگزین‌ هایی برای این عمل وجود دارد؟

هیسترکتومی چیست؟

به عمل برداشتن رحم، هیسترکتومی گفته می شود که امکان دارد به دلیل برخی از شرایط شامل برداشتن دهانه رحم، لوله های فالوپ و همینطور تخمدان ها نیز باشد و از آنجایی که رحم ها جایی برای رشد جنین و همینطور پریودی است، بنابراین باید اشاره کرد که با برداشتن رحم به طور کامل دیگر امکان بارداری برای خانم ها وجود نداشته و همچنین دیگر پریود نخواهند شد.

⚡ این روش خطرات و عوارضی را نیز به همراه دارد، بنابراین تنها در مواقعی که دیگر با استفاده از روش های دیگر نتوان بیماری را درمان کرد استفاده خواهد شد.

علت انجام جراحی هیسترکتومی

همانطور که در ابتدای این مقاله ذکر کردیم، بیماری های مختلفی وجود دارند که تنها با برداشتن رحم درمان می شوند در ادامه تمام علت های مهم انجام این جراحی را بررسی خواهیم کرد.

ابتلا به فیبروم رحم

یکی از شایع ترین علت برداشتن رحم ابتلا به فیبروم رحمی است که در واقع توده های غیرسرطانی به شمار می روند این بیماری موجب خونریزی رحم و درد شدید می شود و در صورتی که با دارودرمانی و روش های کم تهاجمی درمان نشود باید از روش جراحی هیسترکتومی استفاده شود.

سرطان ها

برخی از سرطان ها مانند سرطان رحم، سرطان تخمدان، سرطان دهانه رحم و همینطور سرطان آندومتر موجب می شود تا از روش درمانی جراحی هیسترکتومی استفاده شود، چرا که درمان های دیگری از قبیل شیمی درمانی و پرتودرمانی موفقیت آمیز نبوده است.

ابتلا به آندومتریوز

یکی از بیماری هایی که در اثر رشد بافت پوشاننده رحم در خارج از آن به وجود می آید آندومتریوز است که منجر به دردهای شدید و همینطور نامنظم شدن سیکل پریودی خواهد شد و از عوارض آن نیز چسبندگی و ناباروری است، بنابراین برای درمان آن در صورتی که نیاز به جراحی هیسترکتومی باشد، حتما انجام خواهد شد.

عفونت ها

در صورتی که افراد مبتلا به عفونت های باکتریایی باشند که بیماری التهابی لگنی یکی از این موارد است به دردهای شدید لگنی دچار خواهند شد و افراد تحت درمان آنتی بیوتیک قرار خواهند گرفت، ولی در صورت گسترش آن موجب وارد شدن آسیب به رحم می شود که درمان آن جراحی هیسترکتومی می باشد.

ابتلا به آدنومیوز

هنگامی که رشد پوشش رحم در داخل عضله رحم باشد گفته می شود که فرد مبتلا به آدنومیوز شده است و این بیماری منجر به بروز درد شدید و خونریزی خواهد شد و به طور معمول بعد از یائسگی افراد نیز درمان خواهد شد ولی در صورت که نیاز به درمان در زمانی سریع تر باشد از درمان های هورمونی و دارویی استفاده می شود و اگر موثر نباشند هیسترکتومی انجام می شود.

خونریزی غیرطبیعی

برخی از افراد به دلایل مختلفی از قبیل فیبروم، سرطان، تغییرات هورمونی و … دچار خونریزی شدید می شوند که در صورتی که هورمون درمانی برای آن موثر نباید تنها راه درمان هیسترکتومی است.

افتادگی رحم

در صورتی که رحم از محل طبیعی به سمت پایین آمده و داخل واژن قرار بگیرد، میگویند افتادگی رحم رخ داده است و در صورتی که با روش های کم تهاجمی نتوان آن را درمان کرد باید از جراحی هیسترکتومی استفاده شود.

چسبندگی جفت

یکی از دلایل دیگری که منجر به استفاده از این جراحی می شود، چسبندگی جفت است که به دلیل رشد جفت در دیواره رحم اتفاق خواهد افتاد و برای جلوگیری از دست دادن خون زیاد از جراحی برداشتن رحم هم زمان با سزارین استفاده خواهد شد.

آمادگی های قبل از انجام هیستروکتومی

آمادگی‌ های قبل از هیسترکتومی برای اطمینان از ایمنی و موفقیت عمل جراحی و همچنین تسهیل دوره نقاهت ضروری هستند و رعایت دقیق این دستورالعمل‌ ها به پزشک و تیم درمانی کمک می‌کند تا بهترین مراقبت را از شما به عمل آورند:

• شرح کامل سوابق پزشکی، آلرژی‌ها و داروهای مصرفی.
• پرسیدن سوالات در مورد روند جراحی، خطرات احتمالی و گزینه‌ های درمانی جایگزین.
• انجام آزمایشات لازم از قبیل آزمایش خون و آزمایش ادرار
• انجام تست نوار قلب (ECG) و عکس قفسه سینه (در صورت نیاز).
• قطع مصرف برخی داروها طبق دستور پزشک مانند رقیق‌ کننده‌های خون، برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی.
• پیروی از دستورالعمل‌ های مربوط به ناشتا بودن قبل از جراحی معمولا از نیمه شب قبل از عمل.
• حمام کردن با صابون‌ های آنتی‌باکتریال در شب قبل و صبح روز جراحی.
• خودداری از استفاده از لوسیون‌ها، عطرها، دئودورانت‌ها، و لوازم آرایشی در روز عمل.
• آماده کردن وسایل لازم برای اقامت در بیمارستان در صورت نیاز.
• گاهی پزشک توصیه به استفاده از ملین‌ها یا تنقیه برای تخلیه روده قبل از جراحی می‌کند.
• توصیه اکید به ترک سیگار حداقل چند هفته قبل از جراحی، زیرا سیگار کشیدن روند بهبودی را کند کرده و خطر عوارض را افزایش می‌دهد.

نحوه انجام جراحی هیسترکتومی

برای انجام این جراحی در ابتدا فرد تحت بیهوشی یا بی حسی موضعی قرار گرفته و شکم و واژن توسط محلول استریل تمیز خواهند شد و سپس جراح با توجه به شرایط و وضعیت فرد یکی از روش ها و انواع جراحی هیسترکتومی از قبیل ایجاد یک برش در پایین شکم، ایجاد سه الی چهار برش در شکم و یا ایجاد برش در واژن رحم را برای برداشتن رحم انتخاب کرده و به خارج سازی آن خواهد پرداخت.

هیسترکتومی از طریق شکم

این روش سنتی، شامل برشی بزرگتر در ناحیه شکم برای دسترسی و برداشتن رحم است و این برش افقی مانند سزارین یا عمودی است و این جراحی که سابقه طولانی‌تری دارد، به جراح امکان دید و دسترسی وسیعی به رحم و اندام‌ های اطراف را می‌دهد، با این حال، دوره نقاهت آن طولانی‌تر و درد پس از عمل بیشتر است و اسکار بزرگتری به جا می‌گذارد، این روش در موارد پیچیده، فیبروم‌ های بسیار بزرگ یا زمانی که نیاز به بررسی دقیق‌تر اندام‌های لگنی باشد، انتخاب می‌شود.

هیسترکتومی واژینال

در این روش، رحم از طریق واژن برداشته می‌شود و هیچ برشی روی شکم ایجاد نمی‌گردد و جراح از طریق کانال واژن، رحم را جدا کرده و خارج می‌کند، این روش کم‌تهاجمی‌تر است و با دوره نقاهت کوتاه‌تر، درد کمتر و بهبودی سریع‌تر همراه است و به دلیل عدم وجود برش شکمی، اسکار قابل مشاهده‌ای نیز وجود ندارد، این روش برای رحم‌هایی که اندازه نسبتا کوچکی دارند و دچار افتادگی شده‌اند، مناسب‌تر است.

هیسترکتومی لاپاراسکوپی

این روش کم‌تهاجمی، با استفاده از ابزارهای ظریف و یک دوربین کوچک از طریق چند برش کوچک روی شکم انجام می‌شود و جراح تصاویر را روی مانیتور مشاهده کرده و با ابزارهای مخصوص، رحم را خارج می‌کند، این جراحی مدرن، مزایای زیادی چون دوره نقاهت بسیار کوتاه، درد ناچیز پس از عمل و حداقل اسکار را به همراه دارد.

پس از استخراج رحم نیز جای برش های بخیه زده خواهد شد و مدت زمان انجام این جراحی در حدود دوساعت است.

چه نکاتی را باید بعد از جراحی هیسترکتومی رعایت کرد؟

برای تسریع دوران بهبودی نیاز به رعایت برخی نکات مراقبتی است که این نکات عبارتند از:

• پیاده روی و قدم زدن در طول روز برای جلوگیری از ایجاد لخته خون
• خودداری از بلند کردن اجسام سنگین
• خودداری از برقراری رابطه جنسی بعد از جراحی تا مدت تعیین شده توسط پزشک متخصص
• خودداری از استحمام، شست و شو و استفاده از سوند برای مراقبت از بخیه ها
• مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک
• مصرف خوراکی های سالم
• در ارتباط بودن با پزشک معالج

خطرات جراحی هیسترکتومی

همانطور که در ابتدای مقاله ذکر کردیم این جراحی دارای عوارض بسیار زیادی است که از جمله این عوارض می توان به تخلیه واژن، گرگرفتگی، خشکی واژن، کم شدن میل جنسی، بی خوابی، رابطه جنسی دردناک، خونریزی، عفونت شدید، پاره شدن بخیه های داخلی، انسداد روده، وارد شدن آسیب به مجاری ادراری اشاره کرد.

احتمال بروز برخی از این عوارض در صورتی که این جراحی را نزد بهترین جراح انجام دهید بسیار کاهش پیدا خواهد کرد، بنابراین در انتخاب جراح دقت کنید.

سوالات متداول

در نهایت…

همانطور  که در این مقاله ذکر کردیم هیسترکتومی برای درمان بیماری های مرتبط با رحم که درمان دیگری برای آن ها موثر نیست، انجام می شود و در صورت انجام آن دیگر فرد باردار نخواهد شد و به همین دلیل به طور معمول این جراحی در افرادی که قصد بارداری نداشته و یا بچه دار شده اند انجام می شود و برای جلوگیری از بروز عوارض حتما به بهترین متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید.