درمورد بیماری سوزاک بیشتر بدانید!

سوزاک یکی از بیماری‌ های مقاربتی شایع است که توسط باکتری Neisseria gonorrhoeae ایجاد می‌شود و این بیماری هم در مردان و هم در زنان بروز می‌کند و نواحی مختلفی از بدن مانند دستگاه تناسلی، مقعد، گلو و چشم را درگیر می‌کند، علائم آن شامل ترشح غیرطبیعی، درد هنگام ادرار، یا در برخی موارد بدون علامت است و اگر درمان نشود، به عوارض جدی‌ تری مانند ناباروری منجر می‌شود، اما می‌توان سوزاک را به‌ موقع تشخیص داد و از انتقال آن جلوگیری کرد؟

چه افرادی به بیماری سوزاک مبتلا می شوند؟

بیماری سوزاک هر فردی را که رابطه جنسی محافظت‌ نشده با فرد آلوده دارد، مبتلا می‌کند و این شامل روابط واژینال، مقعدی یا دهانی است، افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند، بدون استفاده از کاندوم رابطه برقرار می‌کنند یا شریک جنسی آن‌ها سابقه ابتلا به بیماری‌های مقاربتی دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند و همچنین نوجوانان و جوانان فعال از نظر جنسی به دلیل آگاهی کمتر و رعایت نکردن نکات ایمنی، بیشتر در معرض ابتلا به سوزاک هستند.

سوزاک اغلب در زنان 15 تا 24 ساله دیده می شود، اما اکثریت مردم نمی دانند به بیماری سوزاک مبتلا شدند زیرا برخی از آنها تقریبا هیچ علامت و نشانه ای از بیماری را ندارند.

راه های انتقال بیماری سوزاک

این باکتری در محیط‌ های گرم و مرطوب بدن مانند دستگاه تناسلی، مقعد، گلو و چشم رشد می‌کند و راه‌ های انتقال سوزاک به طور کامل شامل موارد زیر است:

رابطه جنسی محافظت‌ نشده (واژینال، مقعدی، دهانی)

مهم‌ترین راه انتقال سوزاک از طریق رابطه جنسی است:

• تماس مستقیم با ترشحات تناسلی فرد آلوده در طی رابطه جنسی باعث انتقال بیماری شود.

• رابطه مقعدی نیز باعث انتقال سوزاک به ناحیه مقعد و راست‌ روده می‌شود.

• تماس دهان با آلت تناسلی یا ناحیه مقعد فرد مبتلا نیز موجب آلودگی دهان و گلو می‌شود.

انتقال از مادر به نوزاد

سوزاک در دوران بارداری و هنگام زایمان از مادر به نوزاد منتقل می‌شود و نوزاد ممکن است به چشم‌ها دچار عفونت شدید شود که منجر به مشکلات بینایی یا نابینایی موقت شود و در موارد نادر دستگاه تناسلی یا مفاصل او تحت تاثیر قرار می‌گیرد، برای پیشگیری، زنان باردار باید تست‌ های غربالگری انجام دهند و در صورت ابتلا تحت درمان قرار گیرند تا ریسک انتقال به نوزاد کاهش یابد.

تماس با ترشحات آلوده

اگرچه کمتر شایع است، اما تماس مستقیم با ترشحات آلوده روی پوست یا سطوح مرطوب منجر به انتقال سوزاک می‌شود و این مسیر در شرایط بهداشتی ضعیف یا تماس نزدیک با زخم‌ های آلوده رخ می‌دهد، برای کاهش این ریسک، رعایت بهداشت فردی، شست‌ و شوی دست‌ها و اجتناب از تماس مستقیم با ترشحات افراد آلوده ضروری است.

اشتراک وسایل شخصی آلوده

استفاده مشترک از حوله، لباس زیر یا وسایل بهداشتی که با ترشحات فرد آلوده تماس داشته‌اند، باعث انتقال سوزاک می‌شود، اگرچه احتمال آن بسیار کم است و رعایت اصول بهداشتی، جدا نگه داشتن وسایل شخصی و شست‌ و شوی مرتب آن‌ها نقش مهمی در پیشگیری دارد.

راه‌هایی که سوزاک از طریق آن‌ها منتقل نمی‌شود:

• استفاده از استخر، توالت عمومی یا وان حمام

• تماس پوستی ساده (دست دادن، بغل کردن)

• استفاده از ظروف غذا، لیوان یا قاشق مشترک

بنابراین، تماس مستقیم با ترشحات آلوده از راه جنسی یا هنگام زایمان، اصلی‌ترین راه‌های انتقال سوزاک هستند و استفاده از کاندوم، انجام آزمایش‌ های منظم و محدود کردن تعداد شرکای جنسی از مهم‌ ترین روش‌ های پیشگیری محسوب می‌شوند.

علائم و نشانه های سوزاک چیست؟

اغلب خانم های مبتلا به سوزاک علائم یا علائمی ندارند یا در صورت بروز علائم، اغلب به قدری خفیف هستند که با عفونت مثانه یا واژن اشتباه گرفته می شوند.

علائم بیماری سوزاک در ناحیه تناسلی شامل موارد زیر است:

• درد یا سوزش هنگام ادرار
• ترشحات واژن بیشتر از حد معمول
• ترشحات واژن که متفاوت از حد طبیعی
• خونریزی بین دوره های عادت ماهیانه
• درد در لگن یا شکم

علائم و نشانه های سوزاک در قسمت های دیگر بدن عبارتند از:

• خارش مقعد، ترشحات چرک مانند، خون قرمز روشن روی توالت یا حرکات دردناک روده

• درد و خارش چشم، حساسیت به نور، ترشحات چرک مانند از چشم

• گلودرد، غدد متورم در گردن

• گرما، قرمزی، تورم یا درد هنگام حرکت در زانو

به طور کلی سوزاک مشکلات جدی برای سلامتی ایجاد می‌کند، حتی اگر علامت یا علائمی وجود نداشته باشد.

جهت دریافت نوبت از دکتر ندا حاجیها با شماره ۰۲۱۸۶۱۹۸۰۰۱ و ۰۲۱۸۶۱۹۸۰۰۲ تماس بگیرید.

تشخیص بیماری سوزاک

تشخیص بیماری سوزاک با ترکیبی از معاینه بالینی و آزمایش‌ های تخصصی انجام می‌شود، پزشک ابتدا با توجه به علائم بیمار، سابقه جنسی و احتمال تماس با فرد آلوده، مشکوک به سوزاک می‌شود و سپس برای تأیید بیماری از روش‌ های آزمایشگاهی استفاده می‌شود:

آزمایش نمونه ترشحات

برای تشخیص سوزاک، نمونه‌ای از ترشحات ناحیه تناسلی، مانند واژن، دهانه رحم یا آلت تناسلی مردانه، جمع‌ آوری می‌شود و این نمونه‌ها زیر میکروسکوپ یا با استفاده از روش‌ های آزمایشگاهی بررسی می‌شوند تا باکتری Neisseria gonorrhoeae شناسایی شود، این روش به پزشک کمک می‌کند تا وجود عفونت را تأیید کرده و درمان مناسب را تعیین کند و دقت آزمایش بستگی به کیفیت نمونه‌گیری و زمان ارسال نمونه به آزمایشگاه دارد.

آزمایش ادرار

آزمایش ادرار وجود باکتری Neisseria gonorrhoeae را شناسایی می‌کند، به‌ ویژه در مردانی که علائم دارند و آزمایش ادرار برای تشخیص سوزاک در افراد، به‌ ویژه کسانی که علائم واضح ندارند، بسیار کاربردی است، نمونه ادرار به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا با روش‌ های میکروسکوپی یا مولکولی وجود باکتری بررسی شود، این روش غیرتهاجمی است و راحتی بیشتری برای بیمار ایجاد می‌کند و آزمایش ادرار حساسیت بالایی دارد، به ویژه برای تشخیص عفونت در مردان و زنان بدون علائم مؤثر است.

آزمایش PCR

تست مولکولی PCR دقیق‌ ترین روش تشخیص سوزاک است، در این آزمایش، DNA باکتری Neisseria gonorrhoeae از نمونه ترشحات یا ادرار شناسایی می‌شود و حساسیت و دقت PCR بسیار بالا است، حتی کمترین میزان باکتری را تشخیص می‌دهد و این روش برای افراد بدون علامت یا در مواردی که علائم خفیف و غیرقابل تشخیص هستند، اهمیت ویژه دارد و امکان شروع درمان سریع را فراهم می‌کند.

کشت باکتری

در روش کشت باکتری، نمونه ترشحات یا ادرار روی محیط کشت مخصوص رشد باکتری قرار می‌گیرد و پس از چند روز، رشد باکتری بررسی و شناسایی می‌شود، کشت علاوه بر تشخیص، امکان تعیین حساسیت باکتری به آنتی‌ بیوتیک‌ها را فراهم می‌کند و به پزشک کمک می‌کند بهترین دارو را انتخاب کند، این روش به ویژه در موارد مقاوم یا درمان نشده اهمیت دارد.

تشخیص در افراد بدون علامت

بسیاری از افراد مبتلا به سوزاک هیچ علامتی ندارند، به‌ ویژه زنان، اما بیماری را منتقل می‌کنند و برای این افراد، آزمایش ادرار، PCR و نمونه‌گیری ترشحات اهمیت دارد، غربالگری منظم در گروه‌های پرخطر باعث شناسایی زودهنگام عفونت و جلوگیری از عوارضی مانند التهاب لگن، ناباروری و انتقال به دیگران می‌شود و تشخیص به موقع کلید کنترل انتشار بیماری است.

بیشتر بخوانید: شایع ترین بیماری های مقاربتی

روش های درمان بیماری سوزاک

درمان معمولا ساده و مؤثر است، به‌ ویژه اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، هدف از درمان، نابودی کامل باکتری، پیشگیری از عوارض و جلوگیری از انتقال بیماری به دیگران است.

درمان با آنتی بیوتیک

معمولا جهت درمان سوزاک، به بیمار آنتی بیوتیک تجویز می شود و آنتی بیوتیک ها معمولا به صورت قرص مصرف می شوند، اگرچه آنتی بیوتیک ها سوزاک را درمان می‌کنند، اما نمی توانند آسیب های دائمی را که به بدن وارد شده است را برطرف کنند، به همین دلیل انجام آزمایش بسیار اهمیت دارد.

به منظور دریافت یک نتیجه مطلوب از آنتی بیوتیک ها باید تمام آنتی بیوتیکی هایی که پزشک تجویز کرده مصرف شوند و به اصطلاح دوره درمان کامل شود، حتی اگر علائم بعد از مدتی از بین برود.

پرهیز از رابطه جنسی تا پایان درمان

پرهیز از رابطه جنسی تا پایان دوره درمان سوزاک اهمیت بالایی دارد، زیرا برقراری رابطه قبل از پاک شدن کامل باکتری باعث انتقال بیماری به شریک جنسی می‌شود و چرخه عفونت را ادامه می‌دهد، این پرهیز همچنین به بدن فرصت می‌دهد تا التهابات ناحیه تناسلی بهبود یابد و درمان دارویی مؤثر باشد، رعایت این نکته از عود بیماری و بروز عوارض جدی مانند التهاب لگن، ناباروری و عفونت‌ های سیستمیک جلوگیری می‌کند و سلامت فرد و اطرافیان را تضمین می‌کند.

درمان هم‌زمان شریک جنسی

برای جلوگیری از انتقال مجدد سوزاک، همه شرکای جنسی فرد مبتلا باید تحت معاینه و درمان قرار بگیرند، حتی اگر علائمی نداشته باشند و درمان پیشگیرانه شرکا باعث قطع چرخه انتقال باکتری می‌شود و از عود بیماری در فرد اصلی جلوگیری می‌کند، پزشک داروهای مشابه یا دوزهای مناسب را برای شرکا تجویز می‌کند و آموزش‌ های بهداشتی برای پیشگیری از انتقال مجدد ارائه می‌دهد.

پیگیری پس از درمان

پس از اتمام دوره آنتی‌بیوتیک، پزشک آزمایش مجدد توصیه می‌کند تا اطمینان حاصل شود عفونت به طور کامل درمان شده است و پیگیری به ویژه در افرادی که علائم نداشته یا دچار عفونت مقاوم بوده‌اند اهمیت دارد، این مرحله از درمان، تضمین‌ کننده از بین رفتن باکتری و کاهش ریسک عوارض طولانی‌ مدت مانند التهاب لگن، ناباروری و عفونت‌ های سیستمیک است و به جلوگیری از انتشار بیماری به دیگران کمک می‌کند.

نکته: در صورت از بین نرفتن علائم پس از یک دوره مصرف آنتی بیوتیک باید مجددا به پزشک متخصص زنان مراجعه شود و در صورت داشتن رابطه جنسی با شخصی که دچار سوزاک است، احتمال ابتلا مجدد به سوزاک وجود دارد.

در صورت عدم درمان سوزاک، چه اتفاقی رخ می دهد؟

سوزاکی که درمان نشود باعث ایجاد مشکلات جدی در سلامتی در خانم ها می‌شود، از جمله:

• عفونت اندام تولید مثل خانم ها PID می تواند منجر به درد مزمن لگن، مشکلات ناباروری شود، به این معنی که خانم نمی تواند باردار شود و سوزاک بدون درمان علت اصلی بروز بیماری التهابی لگن است.
• خطر بیشتر ابتلا به ویروس HIV یا شیوع ویروس HIV، اگرچه خیلی اوقات این مشکلات بروز نمی کند، اما سوزاک باعث عفونت گسترده در سایر نقاط بدن مانند خون، مفاصل، قلب یا مغز می‌شود و این می تواند به مرگ منجر شود.

قبل از رابطه جنسی با شریک زندگی خود صحبت کنید و در صورت وجود علائم سوزاک، از پزشک خود در مورد انجام آزمایش اطلاعات لازم را کسب کنید.

سوالات متداول

در نهایت…

بیماری سوزاک یک عفونت مقاربتی باکتریایی است که عوارض جدی مانند ناباروری، عفونت‌ های مزمن و افزایش خطر ابتلا به HIV ایجاد می‌کند و درمان آن با آنتی‌ بیوتیک‌ها مؤثر است، اما پیشگیری از طریق استفاده از کاندوم و انجام تست‌ های منظم ضروری است و افراد باید از برقراری رابطه جنسی با شریک آلوده خودداری کرده و در صورت ابتلا به سوزاک، درمان تمامی شرکای جنسی نیز الزامی است تا از انتقال مجدد جلوگیری شود.