افتادگی رحم یا پرولاپس رحم

افتادگی رحم یکی از مشکلات شایع در میان زنان است که به دلیل ضعف عضلات و رباط‌ های حمایت‌ کننده لگن ایجاد می‌شود و این وضعیت با علائمی مانند احساس فشار در لگن، ناراحتی در هنگام راه رفتن یا مشکلات ادراری همراه است، اما چه عواملی باعث بروز افتادگی رحم می‌شوند و چه کسانی بیشتر در معرض آن هستند؟ در ادامه با مهم‌ترین علل، علائم و روش‌ های درمان این عارضه بیشتر آشنا خواهید شد.

نشانه های افتادگی رحم و مثانه

شدت و درجه افتادگی رحم در همه افراد متفاوت است، افتادگی خفیف معمولا هیچ علامتی ندارد اما اگر شدید باشد علائمی بروز می کند که این علائم شامل موارد ذیل هستند :

• احساس پری در قسمت مهبل و مجرای ادراری
• وجود توده جلو آمده و احساس سنگینی و درد خفیف در قسمت تحتانی پشت، واژن یا لگن
• ناراحتی مبهم در لگن و کمر دردی که با بلند شدن شدت می یابد.
• بی اختیاری ادرار هنگام خنده، عطسه یا سرفه
• احساسی مانند نشستن روی یک توپ کوچک
• احساس مراجعه فوری برای تخلیه ادرار
• احساس درد و ناراحتی هنگام رابطه جنسی

احساس فشار در لگن، بی‌اختیاری ادرار یا بیرون‌ زدگی بافت از واژن نشانه افتادگی رحم است، برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمان، همین امروز با دکتر ندا حاجیها مشاوره تخصصی دریافت کنید.

علت افتادگی رحم

افتادگی رحم زمانی رخ می‌دهد که عضلات و بافت‌ های نگهدارنده رحم در ناحیه لگن ضعیف شده و توان حمایت کافی از آن را نداشته باشند، این وضعیت به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود که شناخت آن‌ ها در پیشگیری و درمان بسیار مهم است.

زایمان طبیعی متعدد یا سخت

زایمان طبیعی، به‌ ویژه در موارد چندبار زایمان، نوزاد بزرگ یا زایمان‌ های طولانی و سخت، باعث کشیدگی یا آسیب به عضلات و رباط‌ های کف لگن می‌شود و این عضلات وظیفه نگهداری رحم در جای طبیعی خود را دارند، زمانی که این بافت‌ها ضعیف شوند، به‌ مرور توان حمایتی خود را از دست می‌دهند و رحم به سمت پایین جابه‌ جا می‌شود.

افزایش سن و یائسگی

با افزایش سن و ورود به دوران یائسگی، سطح هورمون استروژن در بدن کاهش می‌یابد و این هورمون نقش مهمی در حفظ استحکام و انعطاف‌ پذیری بافت‌ های لگنی دارد، کاهش آن باعث ضعیف شدن عضلات و رباط‌ های نگهدارنده رحم می‌شود و در نتیجه، بافت‌ها توان کافی برای حمایت از رحم را از دست داده و احتمال افتادگی افزایش می‌یابد، این روند یک تغییر طبیعی است اما با مراقبت کنترل می‌شود.

بلند کردن اجسام سنگین

بلند کردن مداوم اجسام سنگین یا انجام کارهای فیزیکی سنگین باعث افزایش فشار داخل شکم می‌شود، این فشار به‌ طور مستقیم به کف لگن منتقل شده و در طول زمان باعث کشیدگی و ضعف عضلات نگهدارنده رحم می‌شود، تکرار این وضعیت بدون استراحت کافی یا تکنیک صحیح بلند کردن اجسام، یکی از عوامل مهم و قابل پیشگیری در بروز افتادگی رحم محسوب می‌شود.

چاقی و اضافه وزن

اضافه وزن باعث افزایش فشار دائمی بر اندام‌ های لگنی و عضلات کف لگن می‌شود، این فشار مداوم به‌ تدریج موجب ضعف ساختارهای حمایتی رحم می‌گردد و همچنین چاقی باعث کاهش فعالیت بدنی و ضعف عمومی عضلات شده که این موضوع خطر افتادگی رحم را بیشتر می‌کن.

سرفه مزمن یا یبوست طولانی‌ مدت

سرفه‌ های مزمن مانند سرفه ناشی از بیماری‌ های ریوی یا سیگار و همچنین یبوست طولانی‌ مدت باعث افزایش فشار مکرر داخل شکم می‌شوند، این فشار در هر بار سرفه یا زور زدن به کف لگن وارد شده و در طول زمان موجب تضعیف عضلات نگهدارنده رحم می‌شود.

تشخیص افتادگی رحم

یکی از بهترین روش های تشخیص افتادگی، معاینه توسط جراح زنان و زایمان است که با مشاهده برآمدگی عضو در داخل واژن تشخیص صورت می گیرد، در واقع تشخیص این بیماری با دستگاهی به نام اسپکولوم انجام می شود که به متخصص اجازه مشاهده داخل واژن و همینطور بررسی کانال واژن و رحم را خواهد داد که امکان دارد حتی برای تخمین میزان افتادگی پزشک از فرد بخواهد مانند زمان دفع فشار وارد کند.

در ویدئو زیر خانمی را مشاهده می کنید که دو زایمان انجام داده اند، یک زایمان به صورت طبیعی و دیگری سزارین. توضیحات دقیق تر را می توانید در ویدئو زیر از صبحت های خانم دکتر ندا حاجیها ببینید و بشنوید.

درجات مختلف افتادگی رحم

افتادگی رحم بر اساس میزان پایین‌ آمدن رحم نسبت به موقعیت طبیعی خود، به درجات مختلفی تقسیم می‌شود، این تقسیم‌ بندی به پزشک کمک می‌کند تا شدت بیماری را ارزیابی کرده و بهترین روش درمان را انتخاب کند:

درجه 1 (خفیف)

در این مرحله رحم کمی به سمت پایین حرکت کرده اما هنوز به دهانه واژن نرسیده است و علائم خفیف هستند یا ممکن است فرد فقط احساس سنگینی یا فشار خفیف در ناحیه لگن داشته باشد، در بسیاری از موارد، این مرحله با تمرینات تقویت کف لگن مانند کگل و اصلاح سبک زندگی قابل کنترل است و نیاز به درمان تهاجمی ندارد.

درجه 2 (متوسط)

در این درجه، رحم تا نزدیکی دهانه واژن پایین آمده و علائم واضح‌ تری ایجاد می‌کند و فرد احساس جسم خارجی در واژن، فشار بیشتر در لگن یا مشکلات ادراری خفیف را تجربه می‌کند و در این مرحله درمان‌ های غیرجراحی مانند پساری یا تمرینات تخصصی کف لگن توصیه می‌شود، اما در برخی موارد نیاز به بررسی جراحی نیز وجود دارد.

درجه 3 (شدید)

در این مرحله، بخشی از رحم از دهانه واژن بیرون می‌زند و علائم آزاردهنده‌تر می‌شود، بیمار احتمال دارد درد، ناراحتی هنگام نشستن یا راه رفتن و مشکلات ادراری یا جنسی را تجربه کند و در این وضعیت روش‌ های غیرجراحی کافی نیستند و اغلب نیاز به درمان جراحی برای اصلاح موقعیت رحم وجود دارد.

درجه 4 (افتادگی کامل)

در شدیدترین حالت، تمام رحم از واژن خارج می‌شود که به آن پرولاپس کامل گفته می‌شود، این وضعیت با علائم شدید، درد قابل توجه و اختلال جدی در عملکرد روزمره همراه است و در این مرحله درمان قطعی جراحی لازم است و عدم درمان منجر به عوارض بیشتر می‌شود.

روش های پیشگیری از افتادگی رحم

افتادگی رحم در بسیاری از موارد قابل پیشگیری یا کنترل است، به‌ ویژه اگر عوامل خطر به‌ موقع شناسایی می‌شوند و رعایت برخی نکات ساده در سبک زندگی به حفظ سلامت عضلات کف لگن و کاهش احتمال بروز این عارضه کمک می‌کند:

• تمرینات کگل با تقویت عضلات کف لگن، توانایی این عضلات را برای حمایت از رحم و سایر اندام‌ های لگنی افزایش می‌دهند و انجام منظم این تمرینات به‌ خصوص بعد از زایمان بسیار مفید است.

• اضافه وزن فشار زیادی به عضلات و بافت‌ های نگهدارنده رحم وارد می‌کند، کنترل وزن از طریق تغذیه مناسب و فعالیت بدنی منظم خطر افتادگی رحم را کاهش می‌دهد.

• زور زدن مداوم هنگام دفع مدفوع باعث افزایش فشار بر کف لگن می‌شود و مصرف فیبر کافی، نوشیدن آب و داشتن فعالیت بدنی منظم به پیشگیری از یبوست کمک می‌کند.

• بلند کردن مکرر اجسام سنگین باعث تضعیف عضلات لگنی می‌شود و در صورت نیاز به جابه‌جایی وسایل سنگین، باید از روش صحیح بلند کردن اجسام استفاده کرد.

• سرفه‌ های طولانی‌ مدت فشار مداومی به عضلات کف لگن وارد می‌کنند، درمان بیماری‌ های تنفسی و ترک سیگار در کاهش این فشار مؤثر است.
• معاینات دوره‌ای زنان به تشخیص زودهنگام ضعف عضلات لگنی و پیشگیری از پیشرفت افتادگی رحم کمک می‌کند.
• استراحت کافی، انجام تمرینات تقویتی و پیگیری توصیه‌ های پزشک پس از زایمان به بازسازی عضلات کف لگن و کاهش خطر افتادگی رحم کمک می‌کند.

درمان افتادگی رحم به چه صورت است؟

اگر پرولاپس رحم ناکامل باشد نیاز به درمان خاصی ندارد و انجام ورزش های کف لگن در این مواقع توصیه می شود و همچنین استفاده از پساری واژینال که در اندازه و انواع مختلفی وجود دارد توصیه می شود، در ادامه روش های درمانی را بررسی خواهیم کرد:

روش های غیرجراحی

در موارد کمی شدید افتادگی رحم، درمان شامل داروهای موضعی حاوی استروژن است و از دیگر درمان ها می توان به کاهش وزن و رژیم درمانی، استفاده از شکم بندهای سفت و محکم و کاهش فعالیت هایی که فشار داخل شکمی را افزایش می دهد، اشاره کرد.

روش جراحی

ناگفته نماند در مواردی که افتادگی بسیار شدید است جراحی الزامیست، درمان جراحی بر میزان افتادگی توسط بهترین متخصص زنان و زایمان تعیین می شود و طی جراحی، بافت هایی که شل شده اند به جای خود باز می گرداند، افتادگی رحم ممکن است با افتادگی مثانه که در آن مثانه به دیواره ضعیف جلوی واژن فشار می آورد یا افتادگی مقعد نیز همراه باشد.

⚡ باید به این نکته اشاره کرد که روش جراحی به طور معمول برای افرادی که قصد بارداری و بچه دار شدن ندارند، انجام می شود چرا که فشارهای وارد شده به عضلات کف لگن در زمان بارداری به اصلاحات رحمی آسیب وارد خواهد کرد.

آیا امکان انجام جراحی افتادگی رحم همزمان با جراحی های زیبایی وجود دارد؟

یکی از دغدغه های خانم ها انجام عمل های همزمان است، افراد دوست دارند مدت زمان کمتری را در بیمارستان بگذرانند و به همین دلیل میخواهند با یکبار مراجعه همه کارهای خود را انجام دهند، در برخی موارد امکان انجام جراحی های همزمان وجود دارد و از هر فرد به فرد دیگر متفاوت است و برای همه نمی توان یک نسخه ارائه داد، اما به طور مثال عمل افتادگی رحم همزمان با لابیاپلاستی قابل انجام است و در برخی از افراد انجام شده است، از دیگر جراحی های زیبایی مثل تزریق چربی به واژن همزمان با تنگ کردن واژن و غیره نیز می توان به طور همزمان استفاده کرد.

با تشخیص و درمان به‌ موقع، افتادگی رحم قابل کنترل است، برای دریافت مشاوره تخصصی، ارزیابی دقیق و انتخاب بهترین روش درمان، همین حالا برای رزرو نوبت با دکتر ندا حاجیها با شماره ۰۲۱۸۶۱۹۸۰۰۲ تماس بگیرید.

سوالات متداول افتادگی رحم

در نهایت…

افتادگی رحم عارضه ای است که در میان بانوان بسیار شایع بوده و به طور معمول در سنین بالا اتفاق می افتد و باید افراد برای درمان آن در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه نمایند، به طور کامل در این مقاله در خصوص این موضوع، علائم، درمان و همینطور نحوه پیشگیری صحبت کرده ایم، امیدواریم که این مطالب برای شما مفید واقع شده باشد.