هیسترکتومی با لاپاراسکوپی یکی از روشهای نوین و کمتهاجمی برای برداشتن رحم است که با استفاده از ابزارهای دقیق و برشهای کوچک در شکم انجام میشود و این روش نسبت به جراحی باز درد کمتر، دوره نقاهت کوتاهتر و احتمال عفونت پایینتری دارد، به همین دلیل، بسیاری از زنان آن را گزینهای مناسبتر میدانند، اما آیا همه بیماران میتوانند از این روش استفاده کنند؟ شرایط مناسب برای انتخاب این نوع هیسترکتومی چیست؟
هیسترکتومی با لاپاراسکوپی برای چه افرادی مناسب است؟
هیسترکتومی با لاپاراسکوپی برای بسیاری از زنان گزینهای مناسب و کمخطر است، اما انتخاب آن به شرایط فردی بستگی دارد و این روش معمولا برای افراد زیر توصیه میشود:
- زنانی با فیبرومهای رحمی متوسط تا کوچک که رشد بیش از حد نداشته و محدود به ناحیه رحم هستند.
- افراد مبتلا به آندومتریوز خفیف تا متوسط که درد یا خونریزی شدید دارند و درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند.
- خانمهایی که دچار خونریزیهای غیرقابل کنترل رحمی هستند و به دارو یا درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند.
- افرادی با پرولاپس (افتادگی) رحم خفیف تا متوسط در مواردی که رحم قابل دسترسی از راه لاپاراسکوپی باشد.
- زنانی که سابقه جراحیهای شکمی زیاد یا چسبندگی شدید ندارند، چون این موارد میتوانند انجام لاپاراسکوپی را دشوار یا خطرناک کنند.
- افرادی که ترجیح میدهند دوره نقاهت کوتاهتری داشته باشند یا به دلایل شغلی یا خانوادگی نیاز دارند سریعتر به زندگی روزمره بازگردند.
اقدامات قبل از انجام لاپاراسکوپی هیسترکتومی
اقدامات قبل از هیسترکتومی با لاپاراسکوپی نقش بسیار مهمی در کاهش عوارض، موفقیت جراحی و بهبودی سریعتر دارند و در ادامه بهطور کامل به بررسی این اقدامات میپردازیم:
مشاوره و بررسی دقیق سابقه بیمار
پزشک سابقه پزشکی، بیماریهای زمینهای مثل دیابت، فشار خون، مصرف داروها و حساسیتهای دارویی را بررسی میکند و اگر بیمار سابقه جراحی شکمی یا لگنی داشته باشد، باید اطلاع دهد چون ممکن است چسبندگی داخلی وجود داشته باشد.
آزمایشهای قبل از عمل
آزمایش خون شامل بررسی کمخونی، عملکرد کبد و کلیه، انعقاد خون، آزمایش ادرار (بررسی عفونت)، الکتروکاردیوگرام (ECG) برای بررسی سلامت قلب، بهویژه در افراد بالای ۴۰ سال و در برخی موارد، سونوگرافی یا MRI برای بررسی اندازه و وضعیت رحم و تخمدانها انجام میشود.
قطع برخی داروها
مصرف داروهای رقیقکننده خون مانند آسپرین، وارفارین یا مکملهایی مثل ویتامین E باید حدود یک هفته پیش از عمل با هماهنگی پزشک قطع شود و اگر دارویی خاص مصرف میکنید، پزشک ممکن است دوز آن را تغییر دهد.
رعایت رژیم غذایی
از چند روز قبل، مصرف غذاهای سبک، فیبردار و پرآب توصیه میشود و شب قبل از عمل باید غذای سبک مصرف شود و از نیمهشب ناشتا ماندن الزامی است.
دیگر اقدامات عبارتند از:
- شب قبل از عمل باید استحمام کرده و ناحیه شکم و ناف کاملا تمیز شود.
- لاک ناخن، زیورآلات، لنز و وسایل آرایشی در روز جراحی ممنوع است.
- بیمار باید با یک همراه به بیمارستان مراجعه کند.
روند انجام جراحی هیسترکتومی با لاپاراسکوپی
روند انجام جراحی هیسترکتومی با لاپاراسکوپی یکی از انواع عمل هیسترکتومی به صورت مرحله به مرحله و تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و این روش با کمترین برش ممکن، دقت بالا و دوره نقاهت کوتاه همراه است، در ادامه مراحل کامل این جراحی را بخوانید:
ایجاد برش
جراح چند برش کوچک معمولا ۳ تا ۵ برش به طول ۰٫۵ تا ۱ سانتیمتر در ناحیه پایین شکم ایجاد میکند و از طریق یکی از برشها، یک لوله باریک به نام تروکار وارد میشود که به کمک آن گاز دیاکسید کربن به شکم تزریق میشود تا فضای جراحی باز شود.
وارد کردن لاپاراسکوپ و ابزار جراحی
دستگاه لاپاراسکوپ شامل یک دوربین با نور قوی از طریق یکی از برشها وارد شده و تصویر داخل شکم را روی مانیتور نمایش میدهد، از دیگر برشها، ابزارهای جراحی برای بریدن و جدا کردن رحم و سایر بافتها وارد میشوند.
جدا کردن رحم
بسته به شرایط، فقط رحم یا همراه با تخمدانها و لولههای فالوپ برداشته میشود و بافتهای خونرسان به رحم توسط دستگاههای مخصوص بریده و بسته میشوند.
خارج کردن رحم
رحم از طریق یکی از برشها یا گاهی از طریق واژن خارج میشود و در صورت نیاز، قطعه قطعهکردن رحم برای خروج آسانتر انجام میشود.
بخیه زدن برشها
پس از اطمینان از کنترل خونریزی، ابزارها خارج شده و گاز تخلیه میشود و برشهای کوچک شکم بخیه زده شده و پانسمان میگردند.
مزایا و معایب هیسترکتومی با لاپاراسکوپی
| مزایا | معایب |
| برشهای کوچک و جای بخیه کمتر | نیاز به بیهوشی عمومی |
| درد کمتر بعد از عمل | طولانیتر بودن زمان عمل نسبت به روش باز |
| بهبودی سریعتر و ترخیص زودتر | احتمال چسبندگی یا آسیب به اندامهای مجاور |
| کاهش خطر عفونت و خونریزی | محدودیت در برخی بیماران با چاقی شدید یا سابقه جراحیهای متعدد |
| بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره | نیاز به تجهیزات پیشرفته و تیم مجرب |
| دید بهتر جراح به اندامهای داخلی | – |
نکات مراقبتی بعد از هیسترکتومی با لاپاراسکوپی
- استراحت کافی در روزهای اول
- پرهیز از فعالیتهای سنگین تا ۴–۶ هفته
- پیادهروی سبک برای پیشگیری از لخته شدن خون
- نوشیدن مایعات کافی و تغذیه سالم برای بهبود سریعتر
- استفاده از داروهای تجویزشده شامل ضد درد، آنتیبیوتیکها
- تمیز و خشک نگهداشتن محل برشها
- تعویض بهموقع پانسمان طبق دستور پزشک
- خودداری از خاراندن یا کندن پوسته اطراف بخیه
- مصرف غذاهای سبک و پر فیبر برای جلوگیری از یبوست
- مراجعه به پزشک در صورت درد یا سوزش هنگام ادرار
- پرهیز از رابطه جنسی تا زمانی که پزشک اجازه دهد معمولاً ۶ هفته
تفاوت هیسترکتومی با لاپاراسکوپی با روش واژینال و شکمی
| لاپاراسکوپی | شکمی | واژینال |
| برشهای کوچک روی شکم | برش بزرگ روی شکم | بدون برش روی شکم |
| درد کمتر و بهبودی سریعتر | بستری طولانیتر در حدود ۲–۴ روز | مناسب در موارد افتادگی رحم |
| بستری کوتاه (۱–۲ روز) | درد و زمان نقاهت بیشتر | کمترین درد و سریعترین بهبودی |
| دید مستقیم جراح از داخل شکم | دید گسترده جراح برای موارد پیچیده | دید محدود جراح |
| نیاز به تجهیزات پیشرفته | مناسب در وجود تومور بزرگ یا چسبندگی شدید | مناسب برای رحمهای کوچک و بدون چسبندگی |
هزینه جراحی هیسترکتومی با لاپاراسکوپی
هزینه جراحی هیسترکتومی با لاپاراسکوپی بسته به عواملی مانند نوع بیمارستان خصوصی یا دولتی، تخصص و تجربه جراح، مدت بستری، تجهیزات مصرفی و شرایط خاص بیمار متفاوت است و این جراحی گرانتر از روشهای سنتی به دلیل تکنولوژی پیشرفته و نیاز به تیم تخصصی انجام میشود.
سوالات متداول
نه، بسته به شرایط جسمی، سابقه جراحی، اندازه رحم و مشکلات زمینهای، ممکن است روشهای دیگر پیشنهاد شوند.
معمولا ۲ تا ۴ هفته طول میکشد تا فرد به فعالیتهای روزمره بازگردد، دوران بهبودی نسبت به جراحی باز کوتاهتر است.
در نهایت…
هیسترکتومی با لاپاراسکوپی یک روش کمتهاجمی، مؤثر و ایمن برای برداشتن رحم است که با درد کمتر، بهبودی سریعتر و اسکارهای کوچکتر همراه است، این جراحی برای بسیاری از زنان با شرایط خاص رحم مناسب بوده و کیفیت زندگی آنها را بهبود میبخشد، با این حال انتخاب روش مناسب باید بر اساس مشاوره با پزشک متخصص انجام شود.