چگونه بارداری سالم و بی‌دغدغه‌ای داشته باشیم؟

می‌دانید مراقبت های دوران بارداری تا چه اندازه می‌توانند بر سلامت مادر و جنین تأثیر بگذارند؟ دوران بارداری، یکی از حساس ترین و مهم ترین مراحل زندگی یک زن است که نیازمند توجه ویژه‌ به سلامت جسمی و روانی است، از تغذیه‌ی مناسب و معاینات منظم گرفته تا کنترل استرس و انجام آزمایش‌های لازم، همگی بخشی از مراقبت‌هایی هستند که سلامت مادر و رشد سالم جنین را تضمین می‌کنند، اما چه نکاتی را نباید در این مسیر نادیده گرفت؟

اهمیت مراقبت های دوران بارداری

این مراقبت‌ها نقش حیاتی در تضمین سلامت مادر و رشد طبیعی جنین ایفا می‌کنند و نه تنها به شناسایی زودهنگام مشکلات احتمالی کمک می‌کنند، بلکه فرصتی برای آموزش مادر درباره تغذیه، فعالیت‌های مجاز، سلامت روانی و آمادگی برای زایمان فراهم می‌سازند، مراجعه منظم به پزشک، انجام آزمایش‌های غربالگری، پیگیری وضعیت جنین و توجه به علائم هشداردهنده، از جمله اقداماتی هستند که خطر بروز عوارض بارداری را به‌ طور چشمگیری کاهش می‌دهند.

همچنین، مراقبت های هدفمند می‌توانند از زایمان زودرس، مسمومیت بارداری، دیابت بارداری و سایر اختلالات پیشگیری کرده و تجربه‌ای ایمن و سالم را برای مادر و نوزاد رقم بزنند.

مشاوره قبل از بارداری

مشاوره قبل از بارداری به بالا بردن سطح سلامت مادر و آمادگی او برای حاملگی کمک بسیاری می کند، معاینات دوره ای بارداری از اهمیت بالایی برخوردار است حتی اگر مشکل خاصی وجود نداشته باشد و انجام آزمایشات لازم که از سوی پزشک درخواست می شود نیز اهمیت بالایی برای اطمینان از سلامتی دارد، پس از آن اجازه حاملگی به آنها داده می شود و وارد دوران بارداری می شوند، در زمان حاملگی نیز یک سری مراقبت های خاص وجود دارد که باید انجام شود.

بیشتر بخوانید: اقدامات قبل از بارداری

چه زمانی باید مراقبت های بارداری را آغاز کرد؟

مراقبت های بارداری باید از لحظه‌ای که بارداری تأیید می‌شود، یعنی به‌ محض مشاهده تأخیر در قاعدگی و انجام تست بارداری مثبت، آغاز شود، شروع زودهنگام مراقبت ها باعث می‌شود مشکلات احتمالی به‌ موقع شناسایی و درمان شوند و مادر و جنین تحت نظر دقیق قرار گیرند.

همچنین در مراحل اولیه، پزشک توصیه هایی درباره تغذیه، سبک زندگی و انجام آزمایش های لازم ارائه می‌دهد که سلامت دوران بارداری را تضمین می‌کند، شروع مراقبت ها در سه ماهه اول بسیار مهم و تأثیرگذار است.

مراقبت های سه ماهه اول بارداری

یکی از این مراقبت ها در سه ماهه اول بارداری است، عوامل مختلف بسیاری می تواند تاثیرات مستقیم و غیر مستقیمی در سلامت جنین بگذارد و ناهنجاری هایی را در جنین به وجود آورد، از این جهت می توان سه ماهه اول بارداری را جزء یکی از حساس ترین زمان از نظر لانه گزینی و رشد و اولیه جنین دانست.

در طی مایعات پزشکی در سه ماهه اول بارداری پزشک در مورد نحوه تغذیه سالم، افزایش وزن، دریافت یک سری ویتامین ها و مشکلاتی که در طول دوران بارداری رخ می‌دهد توضیحاتی را ارائه می دهد و این اطلاعات کمک خواهد کرد تا مادر باردار نقش مهم و مفیدی را در مراقبت خود و جنین خود را داشته باشد.

اقدامات لازم در دوران بارداری

در این بخش از مقاله اقداماتی که انجام آن ها در دوران بارداری نیاز و ضروری است را بررسی خواهیم کرد.

انجام آزمایش خون

معمولا یک آزمایش خون کامل برای مادر درخواست می شود و این آزمایش در بررسی وضعیت کلی مادر کمک زیادی می کند، در این آزمایش میزان rh خون و ضعیت آنتی بادی های rh بررسی می شود و همچنین میزان قند خون ناشتا نیز از جمله مواردی است که باید در این آزمایش مورد بررسی قرار گیرد.

آزمایش ادرار

برای بررسی وضعیت سلامت مجاری ادرار از نظر وجود عفونت آزمایش ادرار درخواست می شود.

آزمایشات غربالگری

آزمایشات غربالگری برای تشخیص نقص های مادرزادی جنین و اختلالات کروموزومی انجام می شود، از جمله این آزمایشات انجام سونوگرافی nt برای بررسی میزان مابع پشت گردن جنین است و یک آزمایش خون است که در این آزمایش میزان HCG یا سطح پروتئین a را در پلاسمای مادر اندازه می گیرد.

آزمایشگاه پس از انجام آزمایش زنان را در دو گروه کم خطر و پر خطر قرار می دهد، چنانچه احتمال وجود اختلال کروموزومی وجود داشته باشد انجام آزمایشات غربالگری سه ماهه سوم و انجام آزمایشات نمونه گیری از پرزهای جفتی و یا آمینوسنتز درخواست می شود.

معاینات دوران بارداری

از ماه اول تا ۶ ماهیانه یک بار، در ماه های ۷ و ۸ بارداری ماهیانه دو بار و در ماه ۹ ام به صورت هفتگی باید صورت گیرد، البته بسته به وضیت تغذیه ای مادر وزن و بیماری های زمینه ای ممکن است مراجعات بیشتری نیاز باشد.

کنترل استرس در دوران بارداری

کنترل استرس در دوران بارداری برای سلامت روانی مادر و رشد سالم جنین بسیار حیاتی است، استرس مداوم می‌تواند با افزایش هورمون های تنش، بر خواب، اشتها و سیستم ایمنی تأثیر منفی بگذارد و حتی باعث زایمان زودرس شود.

شرایط جنگ و تنش‌های امنیتی در کشور تأثیر زیادی بر سلامت روان و میزان استرس مادران باردار دارد، در این شرایط، کنترل استرس اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چون استرس شدید و طولانی مدت می‌تواند روی رشد جنین و سلامت مادر تأثیر منفی بگذارد، برای کاهش استرس در دوران بارداری، مادران باید سعی کنند اطلاعات خود را از منابع معتبر و محدود دریافت کنند، به تمرینات آرام‌بخش مانند تنفس عمیق و مدیتیشن بپردازند، خواب کافی داشته باشند و در محیط‌های آرام حضور یابند و همچنین حمایت خانواده و گفتگو با افراد نزدیک می‌تواند بسیار کمک کننده باشد، در صورت احساس اضطراب زیاد، مشورت با روانشناس یا پزشک بسیار ضروری است.

تغذیه مناسب در دوران بارداری

تغذیه مناسب در دوران بارداری نقش حیاتی در سلامت مادر و رشد جنین دارد، در این دوران، مصرف غذاهای متنوع و مغذی مانند میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین‌های سالم و لبنیات توصیه می‌شود، همچنین دریافت مواد ضروری مثل آهن، کلسیم، اسید فولیک و امگا-۳ اهمیت زیادی دارد و مادران باید از مصرف غذاهای فرآوری‌ شده، قند و نمک زیاد و کافئین بالا خودداری کنند، نوشیدن آب کافی و داشتن وعده‌های منظم نیز ضروری است و رژیم غذایی باید با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم شود.

مکمل‌های ضروری در دوران بارداری

در دوران بارداری، دریافت برخی مکمل‌ها برای حفظ سلامت مادر و رشد صحیح جنین ضروری است، اسید فولیک یکی از مهم‌ترین مکمل‌هاست که از نقص‌های مادرزادی لوله عصبی پیشگیری می‌کند، آهن برای جلوگیری از کم‌خونی، کلسیم برای تقویت استخوان‌ها و دندان‌های جنین، و ویتامین D برای جذب بهتر کلسیم اهمیت دارند.

همچنین امگا-۳ به رشد مغز و چشم جنین کمک می‌کند و مصرف مکمل‌ها باید تحت نظر پزشک و براساس نیازهای هر فرد صورت گیرد تا از کمبودهای تغذیه‌ای جلوگیری شود.

سونوگرافی های دوران بارداری

سونوگرافی یکی از ابزارهای کلیدی در مراقبت های دوران بارداری است که برای بررسی سلامت و رشد جنین استفاده می‌شود:

• در مرحله نخست یک سونوگرافی جهت تائید حاملگی داخل رحم انجام می شود.
• اولین سونوگرافی معمولا در هفته‌های ۶ تا ۹ بارداری برای تأیید بارداری و تعیین سن جنین انجام می‌شود.
• سونوگرافی NT در هفته‌های ۱۱ تا ۱۴ برای غربالگری سندرم داون اهمیت دارد.
• در سونوگرافی آنومالی هفته ۱۸ تا ۲۲، ساختارهای بدن جنین به‌ طور دقیق بررسی می‌شود.
• همچنین در سه‌ ماهه سوم، سونوگرافی برای ارزیابی رشد جنین، موقعیت جفت و مقدار مایع آمنیوتیک انجام می‌گیرد.

شرکت در کلاس های دوران بارداری

کسب اطلاعات ناآگاهانه از افرادی که قبلا تجربه زایمان داشته اند و عقاید اشتباهی که بدون قصد و غرض توسط این افراد به خانم های باردار توصیه می شود اگر چه از روی خیرخواهی آنها است اما ممکن است مادران را دچار سردرگمی کند.

شرکت در کلاس های دوران بارداری به مادران باردار در راستای بالا بردن آگاهی و آمادگی لازم و حفظ سلامت آنها کمک بسیاری می کند و همچنین این کلاس ها معمولا با اهداف خاصی برگزار می شود که در آنها آموزش های لازم در رابطه با نکات مربوط به مراقبت های لازم در دوران بارداری و تمرینات ورزشی مناسب با شرایط مادر ارائه می شود.

کلاس های بیمارستانی

کلاس هایی که معمولا در بیمارستان ها برگزار می شوند، رایگان هستند و در این کلاس ها اطلاعات بسیار جامع و کاملی در رابطه با روش ها و اقداماتی که در اتاق زایمان چه زایمان طبیعی و چه سزارین انجام می شود، ارائه می شود، احتمالا در این کلاس ها اتاق زایمان و محل نگهداری از نوزادان را به مادران نشان می دهند و تنها مشکلی که در این کلاس ها وجود دارد وجود جمعیت بسیار زیاد از شرکت کنندگان است که امکان پرسش و پاسخ را در آن کمتر کرده است.

در کلاس های دوران بارداری چه مواردی آموزش داده می شود؟

در جلسات مراقبت بارداری، ابتدا مباحثی چون رشد جنین، طول بارداری سالم، بهداشت رابطه جنسی، تغذیه، ورزش، وزن‌گیری، عوارض شایع و نقش حمایتی همسر آموزش داده می‌شود، سپس موضوعاتی مانند شیردهی، تقویت هوش جنین، تفاوت زایمان‌ سزارین و طبیعی، ویژگی‌های نوزاد سالم، علل گریه، واکسیناسیون و رشد نوزاد مطرح می‌گردد و در جلسات پایانی نیز، تربیت کودک، ارتباط مادر و نوزاد، عوامل تأثیرگذار روانی و اصول شکل گیری شخصیت کودک تا ۳ سالگی آموزش داده می‌شود.

سوالات متداول

و در آخر …

مادران باردار می توانند تمام نگرانی ها و مشکلات خود را با پزشک خود درمیان بگذارند، همراه کردن همسر در این مسیر اعتماد به نفس مادر را بالا برده و موجب می شود به وظایف خود به طور یکسان عمل کند.

زوجی که تصمیم به بارداری می گیرند بهتر است یک ماه قبل به پزشک مراجعه داشته باشند و شروع مصرف قرص اسیدفولیک و انجام آزمایشات لازم برای مادر انجام شود، از این رو مادرانی که مراقبت های دوران بارداری را به طور منظم انجام دادند سرانجام حاملگی بسیار بهتر و راحت تری دارند.