بیماری‌های مقاربتی؛ از علائم تا تشخیص و درمان

متاسفانه امروزه بیماری های مقاربتی بسیار گسترش پیدا کرده است و تمام افرادی که به این بیماری ها مبتلا می شوند به لحاظ جنسی فعال هستند، شایع ترین بیماری های مقاربتی از طریق تماس جنسی منتقل می شود و تماس جنسی صرفا ناحیه تناسلی در نظر گرفته نمی شود این ویروس یا باکتری از طریق دهانی، مهبلی و مقعدی نیز منتقل می‌شود.

بسیاری از این بیماری ها دارای علامت و نشانه هستند و برخی دیگر کاملا بدون هیچ نشانه ای در بدن افراد به شکل نهفته باقی می مانند و بدون اینکه فرد مبتلا از وجود بیماری آگاه باشد آن را به شریک جنسی خود منتقل می کند، اما روش‌های پیشگیری موثر و درمان قطعی برای آن‌ها وجود دارد؟

انواع بیماری های مقاربتی

بیماری‌های مقاربتی (STD) به گروهی از بیماری‌ها گفته می‌شود که عمدتا از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند، در ادامه، مهم‌ترین انواع این بیماری‌ها را همراه با توضیح مختصر معرفی می‌کنیم:

بیماری تریکومونیازیس

بیماری تریکومونیازیس در اکثر موارد از آقایان به خانم ها منتقل می شود و ۷۰ درصد مواقع انتقال دهنده مردها هستند و یکی از علائم بسیار شایعی که این بیماری دارد وجود ترشحات چرکی کف آلوده در خانم ها است که معمولا پس از انجام معاینه توسط متخصص زنان و زایمان مشخص می شود، علائم همراهی که به دنبال این ترشحات وجود دارد علائم ادراری است که شامل تکرر ادرار و درد هنگام ادرار است.

سرویکس یا زخم دهانه رحم

سرویکس یا زخم دهانه رحم یکی از جدی ترین بیماری های مقاربتی است، سرویکس زخمی است که در این زخم یک سری تغییرات سلولی ایجاد می‌شود، بنابراین اگر زخمی در دهانه رحم دیده شود ترجیح بر این است که ابتدا نمونه برداری صورت گیرد تا مشخص شود که آیا تغییرات سلولی وجود دارد یا خیر و اگر این تغییرات وجود دارند خوش خیمی و یا بدخیمی این زخم مشخص شود.

اگر در ناحیه تناسلی خانمی زخمی مشاهده شود و اگر این زخم بدون سوزش و خارش و دردی باشد باید به وجود بیماری سرویکس شک کرد.

تبخال تناسلی

از جمله زخمی هایی که در ناحیه تناسلی ایجاد می شود تبخال تناسلی بوده و عامل این بیماری ویروس هرپس است، تبخال تناسلی اغلب خود را به شکل وزیکولی نشان داده که این وزیکول ها زخم هایی هستند که حاوی مایعی بوده و با درد شدید همراه است، شایع ترین علامتی که این بیماری در خانم ها دارد درد است.

به منظور درمان بیماری تبخال تناسلی، بر اساس تجویز و نظر پزشک و بررسی علائم موجود قرص های آسیکلوویر به بیمار تجویز می شود.

زخم شانکروئید

زخم دیگری که در ناحیه تناسلی خانم ها باید بررسی و تشخیص داده شود زخم شانکروئید است، این زخم خود را به صورت یک یا چند زخم سطحی بر روی پوست نشان می دهد م اگر این زخم در ناحیه تناسلی دیده شود و علاوه بر این زخم در ناحیه کشاله ران نیز یک اِدِم و ورمی دیده شود به وجود این این بیماری باید شک کرد، اغلب درمان تمام زخم های تناسلی با آنتی بیوتیک های وسیع الطیف بوده و قابل درمان و راه پیشگیری با استفاده از کاندوم است.

زگیل تناسلی

یکی از زخم هایی بسیار مسری دیگری که از طریق رابطه جنسی منتقل می شود و اکثر خانم ها با شکایت از این بیماری به پزشک زنان مراجعه می کنند زگیل تناسلی است، HPV یا زگیل تناسلی یک بیماری شایع مقاربتی، تظاهرات بالینی خود را در ناحیه تناسلی به صورت زگیل های ریز نشان می دهند و این زگیل ها گاه ممکن است به صورت تک تک و پراکنده و گاه به صورت گل کلمی روی ناحیه تناسلی بروز کند.

هپاتیت B و C

این ویروس‌ها از راه جنسی منتقل می‌شوند و باعث عفونت مزمن کبد خواهند شد، واکسن برای هپاتیت B وجود دارد اما درمان برای هر دو نوع نیاز به پیگیری پزشکی دارد.

سوزاک

باکتریایی است که مجاری ادراری، مقعد و گلو را آلوده می‌کند و علائم آن شامل ترشحات غیرطبیعی، سوزش هنگام ادرار و درد در ناحیه تناسلی است و اغلب با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.

ایدز

ویروسی که به سیستم ایمنی بدن حمله می‌کند و با تضعیف تدریجی آن، فرد را در برابر بیماری‌های دیگر آسیب‌پذیر می‌سازد و درمان قطعی ندارد، اما داروهایی برای کنترل بیماری سوزاک وجود دارد.

علائم بیماری‌های مقاربتی

علائم بیماری‌های مقاربتی بسته به نوع بیماری متفاوت هستند، اما برخی نشانه‌ها میان اغلب آن‌ها مشترک‌اند، در ادامه رایج‌ترین علائم بیماری‌های مقاربتی را مشاهده می‌کنید:

• ترشحات غیرطبیعی از واژن یا آلت تناسلی

• سوزش یا درد هنگام ادرار

• درد هنگام رابطه جنسی

• زخم، تاول یا برآمدگی در ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان

• خارش یا سوزش ناحیه تناسلی

• درد در ناحیه تحتانی شکم یا لگن

• خونریزی غیرطبیعی بین دوره‌های قاعدگی (در زنان)

• تورم بیضه‌ها (در مردان)
• تب

• خستگی یا ضعف عمومی

• درد عضلانی

• تورم غدد لنفاوی

نکته مهم:
برخی از بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و HPV ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند و تنها با آزمایش قابل تشخیص باشند، به همین دلیل، انجام تست‌های دوره‌ای به ویژه در روابط پرخطر بسیار توصیه می‌شود.

در صورت مشاهده هر کدام از علائم ذکر شده، باید به متخصص زنان مراجعه کنید، تاخیر در تشخیص و درمان، عوارض جدی‌تری به همراه دارد، برای بررسی دقیق، مشاوره تخصصی و آغاز درمان مؤثر، همین حالا برای دریافت نوبت از دکتر ندا حاجیها، متخصص بیماری‌های زنان با شماره های ۰۲۱۸۶۱۹۸۰۰۲ و ۰۲۱۸۶۱۹۸۰۰۱ تماس بگیرید.

بیماری های مقاربتی به چه صورت منتقل می شوند؟

بیماری‌های مقاربتی (STD) به روش‌های مختلفی منتقل می‌شوند که عمدتا از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن یا پوست آلوده فرد مبتلا صورت می‌گیرد، مهم‌ترین راه‌های انتقال عبارت‌اند از:

1. شایع‌ترین راه انتقال بیماری‌های مقاربتی از طریق تماس جنسی محافظت‌نشده با فرد آلوده است.
2. بیماری‌هایی مانند تبخال تناسلی و زگیل تناسلی حتی بدون دخول، تنها از طریق تماس پوست به پوست منتقل می‌شوند.
3. برخی از بیماری‌ها مانند سیفلیس، HIV و هپاتیت B می‌توانند در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی از مادر به کودک منتقل شوند.
4. استفاده مشترک از سوزن یا سرنگ آلوده مثلا در معتادان تزریقی یکی از راه‌های انتقال ویروس HIV و هپاتیت‌ها است.
5. در موارد نادر، انتقال بیماری‌هایی مانند HIV و هپاتیت B و C از طریق دریافت خون یا فرآورده‌های خونی آلوده صورت می‌گیرد.

روش های تشخیص بیماری های مقاربتی

از آنجایی که بسیاری از این بیماری‌ها بدون علامت بوده و تنها با آزمایش قابل شناسایی هستند، تشخیص زودهنگام نه‌تنها از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند، بلکه از انتقال آن به شریک جنسی نیز پیشگیری خواهد کرد، در ادامه به طور کامل به روش‌های تشخیص بیماری‌های مقاربتی می‌پردازیم:

بررسی علائم بالینی و معاینه فیزیکی

پزشک در ابتدا با گرفتن شرح حال جنسی و بررسی علائم ظاهری مانند زخم، ترشحات غیرطبیعی، خارش، درد، زگیل یا تاول ناحیه تناسلی، دهان یا مقعد، اقدام به بررسی اولیه می‌کند، اگر علائمی وجود داشته باشد، راهنمایی مناسبی برای انتخاب نوع آزمایش خواهد بود.

آزمایش خون

یکی از رایج‌ترین روش‌های تشخیص بیماری‌های مقاربتی، آزمایش خون است، این روش برای شناسایی مواردی از قبیل HIV (ایدز)، سیفلیس، هپاتیت B و C و گاهی اوقات ویروس تبخال (HSV) کاربرد دارد.

آزمایش ادرار

در برخی بیماری‌ها مانند کلامیدیا و سوزاک که دستگاه ادراری را درگیر می‌کنند، نمونه ادرار جهت بررسی وجود باکتری‌های بیماری‌زا جمع‌آوری می‌شود و این روش ساده و غیرتهاجمی است و در مردان بیشتر استفاده می‌شود.

نمونه‌ برداری از ترشحات یا بافت

در این روش، پزشک با استفاده از سواب وسیله‌ای پنبه‌ای، از ترشحات واژن، دهانه رحم، آلت تناسلی، مقعد یا گلوی بیمار نمونه می‌گیرد، این نمونه‌ها برای تشخیص مواردی از قبیل کلامیدیا، سوزاک، عفونت‌های قارچی و تبخال تناسلی کاربرد دارد.

تست پاپ‌ اسمیر و HPV

در زنان، تست پاپ‌ اسمیر برای بررسی سلول‌های غیرطبیعی دهانه رحم انجام می‌شود، این تست با آزمایش HPV برای شناسایی ویروس پاپیلومای انسانی، که عامل اصلی سرطان دهانه رحم است، انجام می‌شود.

کولپوسکوپی

کولپوسکوپی رحم روشی تشخیصی در زنان است که برای بررسی دقیق دهانه رحم، واژن و فرج با استفاده از دستگاه بزرگ‌ نمایی به نام کولپوسکوپ انجام می‌شود و این روش پس از مشاهده نتایج غیرطبیعی در تست پاپ اسمیر انجام می‌گیرد تا سلول‌های غیرعادی شناسایی شود.

روش های درمان بیماری های مقاربتی

درمان بیماری‌های مقاربتی به‌ طور کلی به نوع عامل ایجادکننده بیماری بستگی دارد؛ این بیماری‌ها ناشی از باکتری، ویروس، انگل یا قارچ هستند و هرکدام رویکرد درمانی خاص خود را دارند.

عفونت های باکتریایی

در عفونت‌های باکتریایی مانند کلامیدیا، سوزاک و سیفلیس، از آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی یا تزریقی استفاده می‌شود و درمان در این موارد معمولا با یک دوره کوتاه دارو قابل انجام است و در صورت پیروی دقیق از دستور پزشک، اغلب منجر به بهبودی کامل می‌شود.

عفونت های ویروسی

بیماری‌های ویروسی مانند ایدز، تبخال تناسلی و زگیل تناسلی درمان قطعی ندارند، اما داروهای ضدویروسی به کنترل علائم، کاهش احتمال انتقال به دیگران و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک می‌کنند، برای مثال، در مورد HIV، درمان‌های ضدویروسی مادام‌العمر برای کاهش بار ویروسی و تقویت سیستم ایمنی ضروری هستند.

درمان زگیل های تناسلی

در مواردی مانند زگیل‌های تناسلی، بسته به شدت بیماری، درمان شامل استفاده از داروهای موضعی، لیزر، فریز کردن یا روش‌های جراحی است و عفونت‌های انگلی مانند تریکومونیازیس نیز با داروهای ضدانگل درمان می‌شوند.

درمان بیماری‌های مقاربتی تنها محدود به بیمار نیست، بلکه شریک جنسی فرد نیز باید هم‌زمان تحت درمان قرار گیرد تا از عفونت مجدد جلوگیری شود و همچنین رعایت بهداشت جنسی، استفاده از کاندوم و انجام غربالگری‌های منظم پس از درمان، نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از عود بیماری دارند.

درمان زخم دهانه رحم

با توجه به اینکه نمی توان به یک باره مصرف دارو را آغاز کرد باید در ابتدا بررسی های لازم انجام شود و پس از اینکه عدم وجود مشکل مشخص شد براساس علائم موجود درمان را آغاز کرد، اگر سرویسیت درمان نشود، یا دیرتر تشخیص داده شود و پیگیری نشود ممکن است موجب بروز بیماری التهابی لگن شود که این بیماری به دنبال عدم درمان است.

پیشگیری از ابتلا به بیماری های مقاربتی

در ادامه، روش‌های پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های مقاربتی به صورت موردی آورده شده است:

• استفاده صحیح و مداوم از کاندوم در روابط جنسی واژینال، دهانی و مقعدی احتمال انتقال بیماری‌ها را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.

• داشتن رابطه با یک شریک جنسی سالم و پایبند به رابطه، خطر ابتلا را کاهش می‌دهد.

• خودداری از رابطه جنسی با افراد مشکوک به آلودگی یا افراد با سابقه چند شریک جنسی.

• دریافت واکسن‌هایی مانند HPV و هپاتیت B برای محافظت در برابر بیماری‌های مقاربتی خاص.

• مراجعه منظم به پزشک برای غربالگری و انجام آزمایش‌های مربوط به بیماری‌های مقاربتی.

• خودداری از مصرف الکل و مواد مخدر چرا که باعث کاهش قدرت تصمیم‌گیری و افزایش رفتارهای جنسی پرخطر می‌شوند.

• افزایش آگاهی درباره روش‌های انتقال بیماری‌ها و شیوه‌های محافظت از خود، به‌ویژه در نوجوانان و جوانان.

• عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند تیغ، سوزن یا هر وسیله‌ای که با خون یا ترشحات آلوده تماس داشته باشد.

• مراجعه فوری در صورت مشاهده علائم مانند ترشح غیرطبیعی، درد هنگام ادرار یا زخم در ناحیه تناسلی.

سوالات متداول

در نهایت…

بیماری‌های مقاربتی از جمله مشکلات شایع و قابل انتقال از طریق تماس جنسی هستند که در صورت بی‌توجهی می‌توانند عوارض جدی برای سلامت فرد و شریک جنسی او ایجاد کنند و با رعایت اصول پیشگیری، انجام آزمایش‌های دوره‌ای و درمان به‌ موقع، می‌توان از گسترش این بیماری‌ها جلوگیری کرد و زندگی جنسی سالم‌تری داشت، آگاهی، کلید اصلی پیشگیری است.